पृथिव्यां त्रीणि रत्नानि — संस्कृत STD 6 — Question

अधोलिखितानां पदानां द्विवचने बहुवचने च रूपाणि लिखन्तु ।

यथा – वृक्षः	वृक्षौ	वृक्षाः
(क) मेघः	‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾	‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾
(ख) हृदः	‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾	‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾
(ग) सत्पुरुषः	‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾	‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾
(घ) छाया	‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾	‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾

चित्रं दृष्ट्वा उदाहरणस्य अनुगुणं वाक्यानि लिखन्तु ।

कोष्ठकात् समुचितां संख्यां चित्वा रिक्तस्थानं पूरयन्तु।
(क) मम ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾ शिरः अस्ति । (एकम्, अनेकं, चत्वारि)
(ख) मम ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾ पादौ स्तः । (त्रयः, द्वौ, पञ्च)
(ग) मम ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾ केशाः सन्ति । (दश, अष्ट, बहव:)
(घ) मम ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾ दन्ताः सन्ति । (चत्वारः, अष्टाविंशतिः, द्वात्रिंशत्)

उदाहरणानुगुणम् उत्तराणां प्रश्ननिर्माणं कुर्वन्तु ।

यथा - त्वं चिकित्सकः ।	कः चिकित्सकः ?	त्वं कः ?
(क) त्वं तन्त्रज्ञः ।	‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾ ?	‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾ ?
(ख) युवां बालकौ।	‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾ ?	‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾ ?
(ग) यूयं छात्राः ।	‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾ ?	‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾ ?
(घ) अहं न्यायाधीशः ।	‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾ ?	‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾ ?

निम्नलिखितानि वाक्यानि अधिकृत्य उदाहरणानुसारं प्रश्ननिर्माणं कुर्वन्तु ।
यथा - स: गज:। - सःकः?
(क) सः बालकः । – ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾
(ख) सा लता। – ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾
(ग) सा नदी । – ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾
(घ) तत् फलम्। – ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾

उदाहरणानुसारं सङ्ख्यां सङ्ख्यापदं च लिखन्तु ।
यथा - भवतः परिवारे कति जनाः सन्ति? ५ , (पञ्च) ।
(क) कति दिशः सन्ति? ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾ , ( ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾ ) ।
(ख) सप्ताहे कति वासराः भवन्ति ? ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾ , ( ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾ ) ।
(ग) वर्षे कति मासाः भवन्ति ? ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾ , ( ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾ ) ।
(घ) भवतः कति दन्ताः सन्ति? ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾ , ( ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾ ) ।

उदाहरणानुगुणं बहुवचनस्य रूपाणि लिखन्तु ।
यथा - उत्तिष्ठतु – उत्तिष्ठन्तु
(क) खादतु – ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾
(ख) आगच्छतु – ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾
(ग) पठतु – ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾
(घ) उपविशतु – ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾

उदाहरणमनुसृत्य उचितेन पदेन रिक्तस्थानं पूरयन्तु ।
यथा - नायिका नृत्यति । (नृत्)
(क) महिला: ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾। (वद्)
(ख) देवाः ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾। (आगच्छ्)
(ग) फलानि ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾। (पत्)
(घ) गृहिण्यः ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾। (उपविश्)

कोष्ठकात् समुचितं पदं चिन्वा वाक्यानि ‘रचयन्तु।
(क) अहं ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾ गायनं करोमि ।(पादेन, नासिकया, मुखेन)
(ख) अहं ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾ धावनं करोमि ।(पादाभ्यां, ललाटेन, कूर्परेण)
(ग) अहं ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾ आघ्राणं करोमि ।(नखै:, नासिकया, चरणेन)
(घ) अहं ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾ श्रवणं करोमि ।(कर्णाभ्याम्, नासिकया, अङ्गुष्ठैः)

अधोलिखितानां वाक्यानां प्रश्न-सूचक- वाक्यानि लिखन्तु ।
यथा- लेखनी अत्र अस्ति l लेखनी कुत्र अस्ति ?
(क) वृक्षः तत्र अस्ति । ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾ ?
(ख) देवालयः अन्यत्र अस्ति । ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾ ?
(ग) वायुः सर्वत्र अस्ति l ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾ ?
(घ) बालकाः एकत्र तिष्ठन्ति । ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾ ?