अहम् तस्य नामधेयम् जानामि।
36 questions across 4 question groups — pick any mix to generate a Sanskrit paper with step-by-step answer keys.
रेखाङ्कित-पदानि आधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत |
24 Q→02मञ्जूषातः समुचितपदानि चित्वा अधोलिखित-श्लोकस्य अन्वयं पूरयित्वा पुनः लिखत | [4M]
2 Q→03कथांशं समुचित-क्रमेण लिखत |[8M]
2 Q→04नाट्यांशं पठित्वा प्रदत्तप्रश्नानाम् उत्तराणि संस्कृतेन लिखत |[5M]
8 Q→One sample from each question group in this chapter. Select any group above to see the full set with answer keys.
भवन्तौ गायन्तौ कविरपि पुराणो व्रतनिधिर्
गिरां सन्दर्भोऽयं प्रथममवतीर्णा वसुमतीम्।
कथा चेयं श्लाघ्या सरसिरुहनाभस्य नियतं,
पुनाति श्रोतारं रमयति च सोऽयं परिकरः॥
अन्वयः भवन्तौ (i) ________ पुराणः व्रतनिधिः कविः अपि, वसुमतीम् प्रथम अवतीर्ण: (ii) ________ अयं सन्दर्भः सरसिरुहनाभस्य च इयं (iii) ________ कथा, सः च सोऽयं परिकरः नियतं (iv) ________ पनाति रमयति च।
मञ्जूषा- (श्रोतारं, श्लाघ्या, गायन्तौ, गिराम् )
भवति शिशुजनो वयोऽनुरोधाद्
गुणमहतामपि लालनीय एव।
व्रजति हिमकरोऽपि बालभावात्
पशुपति-मस्तक-केतकच्छदत्वम्।।
अन्वयः (i) _________ अपि वयोऽनुरोधात् (ii) _________ लालनीयः एवं भवति। बालभावात् हि (iii) _________ अपि पशुपति (iv) _________ केतकच्छदत्वम् व्रजति।
मञ्जूषा- (गुणमहताम्, मस्तक, हिमकरः, शिशुजनः)
(सिंहासनस्थः रामः। ततः प्रविशतः विदूषकेनोपदिश्यमानमार्गी तापसो कुशलवौ )
विदूषकः इत इत आर्यों!
कुशलवौ: (रामम् उपसृत्य प्रणम्य च) अपि कुशलं महाराजस्य?
रामः युष्मद्दर्शनात् कुशलमिव। भवतोः किं वयमत्र कुशलप्रश्नस्य भाजनम् एव, न पुनरतिथिजनसमुचितस्य कण्ठाश्लेषस्य। (परिष्वज्य) अहो हृदयग्राही स्पर्शः। (आसनार्थमुपवेशयति)
उभौ:राजासने खल्वेतत्, न युक्तमध्यासितुम् ।
रामःसव्यवधानं न चारित्रलोपाय। तस्मादङ्क-व्यवहितमध्यास्यतर्ता सिंहासनम् ।(अङ्कमुपवेशयति)
उभौ:(अनिच्छां नाटयतः) राजन्! अलमतिदाक्षिण्येन ।
रामःअलमतिशालीनतया ।
'भवति शिशुजनो वयोऽनुरोधाद् गुणमहतामपि लालनीय एव। व्रजति हिमकरोऽपि बालभावात् पशुपति-मस्तक-केतकच्छदत्वम् ॥
रामःएष भवतोः सौन्दर्यावलोकजनितेन कौतूहलेन पृच्छामि-क्षत्रियकुल-पितामहयोः सूर्यचन्द्रयोः को वा भवतोवैशस्य कर्ता?
लवःभगवन् सहस्रदीधितिः ।
अ. एकपदेन उत्तरत- (केवलं प्रश्नद्वयम्)
(क)कुशलवयोः वंशस्य कर्ता कः?
(ख)कीअनिच्छां नाटयतः?
(ग))कुशलवयोः मार्ग कः निर्दिशति?
आ. पूर्णवाक्येन उत्तरत (केवलं प्रश्नद्वयम्)
(क) हिमकरः कस्मात् भावात् पशुपतेः मस्तके व्रजति?
(ख) कुशलवौ रामम् उपसृत्य प्रणम्य च किं पृच्छतः?
(ग) रामः कथं वंशपरिचयं पृच्छति?
इ. निर्देशानुसारम् उत्तरत (केवल प्रश्नद्वयम्)
(क)'ततः प्रविशतः विदूषकेनोपदिश्यमानमार्गों तापसौ कुशलवौ।' अत्र कर्तृपदं किम्?
(ख)'समीपं गत्वा' इत्यस्य पर्यायपदं किं प्रयुक्तम् ?
(ग) 'निर्गच्छतः' इति पदस्य विपर्ययपदं नाट्यांशात् चित्वा लिखत ।
(सिंहासनस्थः रामः। ततः प्रविशतः विदूषकेनोपदिश्यमानमार्गों तापसी कुशलवी)
विदूषकः – इत इत आर्यो!
कुशलवी – (रामस्य उपसृत्य प्रणम्य च) अपि कुशलं महाराजस्य?
रामः – युष्मदर्शनात् कुशलमिव। भवतोः किं वयमत्र कुशलप्रश्नस्य भाजनम् एव, न पुनरतिथिजनस. चतस्य कण्ठाश्लेषस्य। (परिष्वज्य) अहो हृदयग्राही स्पर्शः।
उभौ – राजासनं खल्वेतत्, न युक्तमध्यासितुम्।
रामः – सव्यवधानं न चारित्रलोपाय। तस्मादङ्क-व्यवहितमध्यास्यतां सिंहासनम्। (अङ्कमुपवेशयति)
उभौ -(अनिच्छा नाटयतः) राजन्!
अलमतिदाक्षिण्येन।
रामः – अलमतिशालीनतया।
अ. एकपदेन उत्तरत (केवलं प्रश्नद्वयमेव)
(क)सिंहासने कः स्थ?
(ख)कुशलवौ कस्य समीपम् अगच्छतम्?
(ग)कि न युक्तम्?
आ. पूर्णवाक्येन उत्तरत
(क)कस्य स्पर्शः रामाय हृदयग्राही आसीत्?
(ख)सव्यवधानं कस्मै न भवति?
इ. तनदेशानुसारम् उतरि- (प्रश्नद्वयमेव)
(क)अत्र ‘उभौ’ शब्दः काभ्याम् प्रयुक्तः?
(ख)‘पात्रम्’ इत्यर्थे कि पदम् अत्र प्रयुक्तम्?
(ग)तापसौ कुशलवौ’ अत्र विशेषणपदं किम्?
भवति शिशुजनो वयोऽनुरोधाद्
गुणमहतामपि लालनीय एव।
व्रजति हिमकरोऽपि बालभावात्
पशुपति-मस्तक-केतकच्छदत्वम्॥
अ. एकपदेन उत्तरत (केवलं प्रश्नद्वयमेव)
(क)कः लालनीयः एव भवति?
(ख)किमर्थम् हिमकरः पशुपति-मस्तके विराजते?
(ग)शिशुजनः कथं लालनीयः भवति?
आ. पूर्णवाक्येन उत्तरत
(क)हिमकरः कीदृशम् इव पशुपति-मस्तके विराजते?
(ख)हिमकरे कीदृशो भावते भवति?
इ. तनदेशानुसारम् उतरि- (प्रश्नद्वयमेव)
(क)‘शिशुजनः’ इति कर्तृपदस्य क्रियापदं किम्?
(ख)‘विराजते’ इति क्रियायाः श्लोके पर्यायः कः?
(ग)अस्मात् श्लोकात् एकम् अव्यय-पदं लिखत
रामः – एष भवतोः सौन्दर्यावलोकजनितेन कौतूहलेन पृच्छामि-क्षत्रियकुल-पितामहयोः सूर्यचन्द्रयोः को वा भवतोर्वशस्य कर्ता?
लवः – भगवन् सहस्रदीधितिः।
रामः – कथमस्मत्समानाभिजनौ संवृत्तौ?
विदूषकः – किं द्वयोरप्येकमेव प्रतिवचनम्?
लवः – भ्रातरावावां सोदयौँ।
रामः – समरूपः शरीरसन्निवेशः। वयसस्तु न किञ्चिदन्तरम्।
लवः – आवां यमलौ।
रामः – सम्प्रति युज्यते। किं नामधेयम्?
लवः – आर्यस्य वन्दनायां लव इत्यात्मानं श्रावयामि (कुशं निर्दिश्य) आर्योऽपि गुरुचरणवन्दनायाम्……….
कुशः – अहमपि कुश इत्यात्मान श्रावयामि।
अ. एकपदेन उत्तरत (केवलं प्रश्नद्वयमेव)
(क)क्षत्रियकुलस्य पितामही कौ स्त:?
(ख)रामस्य वंशस्य कर्ता कः?
(ग)लवः कस्य वन्दनायाम् आत्मानं श्रावयति?
आ. पूर्णवाक्येन उत्तरत
(क)कुशलवयोः मध्ये कीदृशी समानता आसीत्?
(ख)कुशलवौ कीदृशौ स्त:?
इ. तनदेशानुसारम् उतरि- (प्रश्नद्वयमेव)
(क)अत्र ‘युगलौ’ इत्यर्थे किम् पदं प्रयुक्तम्?
(ख)अस्मात् गद्यांशात् ‘भानुः’ पदस्य पर्यायपदं लिखत-
(ग)नाट्याशे ‘सौन्दर्यावलोकजनितेन’ इति विशेषणस्य विशेष्यपदं किम्?
रामः – अहो! उदात्तरम्यः समुदाचारः। किं नामधेयो भवतोगुरुः?
लवः – ननु भगवान् वाल्मीकिः।
रामः – केन सम्बन्धेन?
लवः – उपनयनोपदेशेन।
रामः – अहमत्रभवतो: जनकं नामतो वेदितुमिच्छामि।
लवः – न हि जानाम्यस्य नामधेयम्। न कश्चिदस्मिन् तपोवने तस्य नाम व्यवहरति।
रामः – अहो महात्म्यम्।
कुशः – जानाम्यहं तस्य नामधेयम्।
रामः – कथ्यताम्।
कुशः – निरनुक्रोशो नाम….
रामः – वयस्य, अपूर्वं खलु नामधेयम्।
विदूषकः – (विचिन्त्य) एवं तावत् पृच्छामि निरनुक्रोश इति क एवं भणति?
कुशः – अम्बा।
विदूषकः – किं कुपिता एवं भणति, उत प्रकृतिस्था?
कुशः – यद्यावयोर्बालभावजनितं किञ्चिदविनयं पश्यति तदा एवम् अधिक्षिपति-निरनुक्रोशस्य पुत्री, मा चायलम् इति।
विदूषकः – एतयोर्यवि पितर्निरनुक्रोश इति नामधेयम् एतयोर्जननी तेनावमानिता निर्वासिता एतेन वचनेन दारको निर्भर्त्तयति।
अ. एकपदेन उत्तरत (केवलं प्रश्नद्वयमेव)
(क)कुशलवयोः गुरुः कः आसीत्?
(ख)क: लवकुशयोः ‘जनक’ नामतो वेदितुमिच्छति?
(ग)का रामं निरनुक्रोशः इति भणति?
आ. पूर्णवाक्येन उत्तरत
(क)लवकुशयोः अम्बा प्रति विदुषकः किम् अकथयत्?
(ख)कुशलवयोः गुरुः कः आसीत्?
इ. तनदेशानुसारम् उतरि- (प्रश्नद्वयमेव)
(क)भगवान् वाल्मीकि:’ अत्र विशेषणपदं किम्?
(ख)‘इच्छामि’ इति क्रियायाः कर्तृपदं किम्?
(ग)‘कथयति’ इति क्रियायाः गद्यांशे पर्यायः कः?
Pick question groups from the list above, set marks and difficulty, and export a branded PDF with step-by-step answer keys. First 3 chapters free — no signup.