59 questions across 4 question groups — pick any mix to generate a Sanskrit paper with step-by-step answer keys.
पद्यांशं पठित्वा प्रदत्तप्रश्नानाम् उत्तराणि संस्कृतेन लिखत | [5M]
8 Q→02रेखाङ्कित-पदानि आधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत |
35 Q→03मञ्जूषातः समुचितपदानि चित्वा अधोलिखित-श्लोकस्य अन्वयं पूरयित्वा पुनः लिखत | [4M]
8 Q→04मञ्जूषायाः साहाय्येन श्लोकस्य भावार्थे रिक्तस्थानानि पूरयित्वा पुनः लिखत |[4M]
8 Q→One sample from each question group in this chapter. Select any group above to see the full set with answer keys.
पिता यच्छति पुत्राय बाल्ये विद्याधनं महत्।
पिताऽस्य किं तपस्तेपे इत्युक्तिस्तत्कृतज्ञता॥
अ. एकपदेन उत्तरत (केवलं प्रश्नद्वयमेव)
(क)विद्याधनम् कः यच्छति?
(ख)पिता पुत्राय विद्याधनम् कदा यच्छति?
(ग)अस्मै पुत्राय पिता किं करोति?
आ. पूर्णवाक्येन उत्तरत
(क)पिता कस्मै विद्याधनम् यच्छति?
(ख)अत्र धनम् किम् अमन्यत?
इ. तनदेशानुसारम् उतरि- (प्रश्नद्वयमेव)
(क)श्लोके ‘विद्याधनम्’ अस्य पदस्य विशेषणपदं किम्?
(ख)श्लोके अव्ययपदं किम्?
(ग)‘तपे’ इति क्रियायाः कर्तृपदं किम्?
अवक्रता यथा चित्ते तथा वाचि भवेत् यदि।
तदेवाहुः महात्मानः समत्वमिति तथ्यतः।।
अ. एकपदेन उत्तरत (केवलं प्रश्नद्वयमेव)
(क)चित्ते किम् भवेत्?
(ख)अवक्रता तथा कस्या यदि भवेत्?
(ग)तत् तथ्यतः कि भवति?
आ. पूर्णवाक्येन उत्तरत
(क)समत्वम् किम् कथ्यते?
(ख)के तदेव समत्वं कथ्यते?
इ. तनदेशानुसारम् उतरि- (प्रश्नद्वयमेव)
(क)‘भवेत्’ इति क्रियापदस्य कर्तृपदम् किम्?
(ख)वाचि’ इति पदे का विभक्तिः?
(ग)‘यथा’ इति पदस्य विलोमपदम् किम्?
त्यक्त्वा धर्मप्रदां वाचं परुषां योऽभ्युदीरयेत्।
परित्यज्य फलं पक्वं भुङ्क्तेऽपक्वं विमूढधीः॥
अ. एकपदेन उत्तरत (केवलं प्रश्नद्वयमेव)
(क)विमूढधीः कीदृशीं वाचं त्यजति?
(ख)कः परुषां वाचं वदति?
(ग)धर्मप्रदां वाचं कः त्यजति?
आ. पूर्णवाक्येन उत्तरत
(क)कः अपक्वम् फलं खादति?
(ख)विमूढधीः कीदृशं फलं परित्यजति?
इ. तनदेशानुसारम् उतरि- (प्रश्नद्वयमेव)
(क)‘कठोराम्’ अस्य पर्यायः श्लोकात् एव चित्वा लिखत।
(ख)‘पक्वम्’ इति पदस्य विलोमपदं किम्?
(ग)‘परुषाम्’ इति कस्य पदस्य विशेषणम्?
विद्वांस एव लोकेऽस्मिन् चक्षुष्मन्तः प्रकीर्तिताः।
अन्येषां वदने ये तु ते चक्षुनामनी मते॥
अ. एकपदेन उत्तरत (केवलं प्रश्नद्वयमेव)
(क)अत्र के चक्षुष्मन्तः?
(ख)विद्वांसः कुत्र चक्षुष्मन्तः प्रकीर्तिताः?
(ग)जनानां वदने नाममात्र के भवतः?
आ. पूर्णवाक्येन उत्तरत
(क)चक्षुनामनी के?
(ख)के नेत्रहीनाः कथिता:?
इ. तनदेशानुसारम् उतरि- (प्रश्नद्वयमेव)
(क)‘लोके अस्मिन्’ इत्यनयोः पदयोः विशेषणपदं किम्?
(ख)'प्रकीर्तिताः’ इति पदे कः प्रत्ययः?
(ग)‘अन्येषाम्’ इति पदं केभ्यः आगतम्?
यत् प्रोक्तं येन केनापि तस्य तत्त्वार्थनिर्णयः।
कर्तुं शक्यो भवेद्येन स विवेक इतीरितः॥
अ. एकपदेन उत्तरत (केवलं प्रश्नद्वयमेव)
(क)‘भवेद्येन’ अत्र सन्धिः अस्ति वर्ण संयोगो वा?
(ख)विवेकी कस्य निर्णयः कर्तुम् समर्थः?
(ग)केन तत्वार्थनिर्णयः कर्तुं शक्यते?
आ. पूर्णवाक्येन उत्तरत
(क)विवेकः कः
(ख)तत्वार्थनिर्णय कः करोति?
इ. तनदेशानुसारम् उतरि- (प्रश्नद्वयमेव)
(क)‘विवेकः’ अस्य कर्तृपदस्य क्रियापदम् किम्?
(ख)'कर्तुम्’ इति पदे का धातुः?
(ग)‘भवेत्’ इति पदं कस्मिन् लकारे अस्ति?
आचारः प्रथमो धर्मः इत्येतद् विदुषां वचः।
तस्माद् रक्षेत् सदाचारं प्राणेभ्योऽपि विशेषतः॥
अन्वयः(i) _________ प्रथम: धर्मः इति एतत् (ii) _________ वचः, तस्मात् (iii) _________ अपि सदाचारं (iv) _________ रक्षेत्।
मञ्जूषा- (प्राणेभ्यः, आचारः, विशेषतः, विदुषां)
य इच्छत्यात्मनः श्रेयः प्रभूतानि सुखानि च।
न कुर्यादहितं कर्म स परेभ्यः कदापि च॥
अन्वयः य: (i) _________ श्रेयः प्रभूतानि (ii) _________ च इच्छति, स: (iii) _________ अहितं कर्म (iv) _________ न कुर्यात्।
मञ्जूषा- (कदापि, आत्मनः, सुखामि, परेभ्यः)
वाक्पटुधैर्यवान् मन्त्री सभायामप्यकातरः।
स केनापि प्रकारेण परैर्न परिभूयते॥
अन्वयः मन्त्री (i) _________ धैर्यवान्, (ii) _________ अपि अकातरः (अस्ति) सः (iii) _________ केन अपि (iv) _________ न परिभूयते।
मञ्जूषा- (परैः, प्रकारेण, सभायाम्, वाक्पटुः)
यत् प्रोक्तं येन केनापि तस्य तत्त्वार्थनिर्णयः।
कर्तुं शक्यो भवेद्येन स विवेक इतीरितः॥
अन्वयःयेन (i) _________ अपि यत् (ii) _________ तस्य (iii) _________ येन कर्तुं शक्यः भवेत. सः (iv) _________ इति ईरितः।
मञ्जूषा- (प्रोक्तं, विवेकः, केन, तत्त्वार्थनिर्णयः)
विद्वांस एव लोकेऽस्मिन् चक्षुष्मन्तः प्रकीर्तिताः।
अन्येषां वदने ये तु ते चक्षुनामनी मते॥
अन्वयः अस्मिन् लोके (i) _________ एव (ii) _________ प्रकीर्तिताः । अन्येषां (iii) _________ ये (चक्षुषी) ते तु (iv) _________ मते।
मञ्जूषा- (वदने, चक्षुनामनी, विद्वांसः, चक्षुष्मन्तः
आचारः प्रथमो धर्मः इत्येतद् विदुषां वचः।
तस्माद् रक्षेत् सदाचारं प्राणेभ्योऽपि विशेषतः॥
भावार्थ:अस्य भावोऽस्ति यत्- सदाचार: जनानां (i) __________ धर्म: अस्ति, इति (ii) __________ कथयन्ति अतएव जनैः (iii)__________ रक्षा प्राणेभ्यः अपि (iv) __________ करणीया।
मञ्जूषा-विद्वांसः, विशेषतः, प्रथमः, सदाचारस्य
य इच्छत्यात्मनः श्रेयः प्रभूतानि सुखानि च।
न कुर्यादहितं कर्म स परेभ्यः कदापि च॥
भावार्थ:-अस्य भावोऽस्ति यत्-यदि जनः आत्मनः कृते (i) __________ बहूनि च सुखानि वाञ्छति तर्हि तेन परेभ्यः जनेभ्यः कदापि (ii) __________ कर्म न कर्त्तव्यम्। यतोहि एषा साधूक्तिः अस्ति यत् यः परेभ्यः (iii) __________ खनति, तस्य कृते गर्त स्वयमेव प्रकृत्या वा जन्यते। अतः अस्माभिः कदापि परेषाम् कृते (iv) __________ न कर्त्तव्यम्।
मञ्जूषा- (कूपम्, पीडनं, कल्याणं, अहितकर)
वाक्पटुधैर्यवान् मन्त्री सभायामप्यकातरः।
स केनापि प्रकारेण परैर्न परिभूयते॥
भावार्थ:-अर्थात् -य: (i) __________ वक्तुं चतुरः, धैर्ययुक्तः सभायाम् (ii) __________ च भवति सः अन्यैः (iii) __________ केन अपि प्रकारेण न (iv) __________।
मञ्जूषा- (निर्भीकः, तिरस्क्रियते, जनैः, मन्त्री)
यत् प्रोक्तं येन केनापि तस्य तत्त्वार्थनिर्णयः।
कर्तुं शक्यो भवेद्येन स विवेक इतीरितः॥
भावार्थ:-अस्य भावोऽस्ति यत्-येन केनापि (i) __________ यत् पूर्व (ii) __________ अस्ति, तस्य (iii) __________ येन कर्तुम् शक्यते, सः (iv) __________ कथ्यते।
मञ्जूषा- यथार्थनिर्णयः, नरेण, विवेकः, कथितम्।
विद्वांस एव लोकेऽस्मिन् चक्षुष्मन्तः प्रकीर्तिताः।
अन्येषां वदने ये तु ते चक्षुनामनी मते॥
भावार्थ:-विद्या एव नरस्य (i) __________ अस्ति जनाः अनया एव संसारे सर्वविधं व्यवहार कर्तुं समर्थाः भवन्ति। अत: अस्मिन् संसारे केवलं (ii) __________ ज्ञानिनः विचारशीला: एव (iii) _________ कथिताः। अन्येषां विद्यारहितानाम् (iv) __________ तु ये चक्षुषी भवतः ते तु नाममात्रम् एव। अतः अस्माभिः सर्वथा विद्या प्राप्त्यर्थम् एव प्रयतनीयम्।
मञ्जूषा- आनने, विद्वांसः, नेत्रम्, नेत्रवन्तः
Pick question groups from the list above, set marks and difficulty, and export a branded PDF with step-by-step answer keys. First 3 chapters free — no signup.