सुभाषितानि संस्कृत - सुभाषितानि

अधोलिखितपदेषु धातवः के सन्ति?
करोति - ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾
पश्य -‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾
भवेत् - ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾
तिष्ठति - ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾

मञ्जूषायाः सहायतया श्लोकस्य भावार्थं पूरयत-
‘क्षमावशीकृतिः’ लोके क्षमया किं न साध्यते।
यः जनः ____________ भवति, सर्वे जनाः तस्य ____________ भवन्ति। ____________ एव सर्वाणि कार्याणि ____________ |
मञ्जूषा- क्षमा, वशे, क्षमाशीलः, साधयति।

मञ्जूषायाः सहायतया श्लोकस्य अन्वयं पूरयत-
दाने तपसि शौर्ये च विज्ञाने विनये नये।
विस्मयो न हि कर्त्तव्यो बहुरत्ना वसुन्धरा॥
दाने तपसि ___________ विज्ञाने विनये नये ___________
___________ न हि कर्त्तव्यो ___________ बहुरत्ना (अस्ति)।।
मञ्जूषा- विस्मयः, च, वसुन्धरा, शौर्ये

मञ्जूषातः पदानि चित्वा लिङ्गानुसारं लिखत-
[ रत्नानि, वसुन्धरा, सत्येन, सुखी, अन्नम्, बह्निः, रविः, पृथ्वी, सङ्गतिम् ]
पुँल्लिङ्गम् :
स्त्रीलिङ्गम् :
नपुंसकलिङ्गम् :

लोके वशीकृतिः का?

कैः सङ्गतिं कुर्वीत?

पृथिवी केन धार्यते?

मूढैः कुत्र रत्नसंज्ञा विधीयते?

पृथिव्यां कति रत्नानि?

त्यक्तलज्जः कुत्र सुखी भवेत्?

पृथिव्यां त्रीणि रत्नानि कानि?

कुत्र विस्मयः न कर्त्तव्यः?

सत्येन ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾ पृथ्वी। (साध्यते, भवेत्, धार्यते)

‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾ करे यस्य किं करिष्यति दुर्जनः। (क्षमाखड्गः, शान्तिखड्गः, क्षमावशीकृतिः)

सद्भिः कुर्वीत ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾ । (सुभाषितम्, प्रतिष्ठितम्, सङ्गतिम्)

मूढः ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾ रत्नसंज्ञा विधीयते। (धनधान्यप्रयोगेषु, पाषाणखण्डेषु, पृथिव्याम्)

सर्वं सत्ये प्रतिष्ठितम्। (के, केन, कस्मिन्)

विस्मयः न हि कर्त्तव्यः। (किम्, कः, का)

क्षमा वशीकृतिः लोके। (कुतः, कुत्र, का)

पृथिव्यां त्रीणि रत्नानि। (कति, का, कानि)

सद्भिः मैत्री कुर्वीत।

सत्येन धार्यते पृथ्वी सत्येन तपते रविः।
सत्येन वाति वायुश्च सर्वं सत्ये प्रतिष्ठितम्॥
I. एकपदेन उत्तरत
(i) पृथ्वी कथं धार्यते ?
(ii) कः सत्येन तपते ?
II. पूर्णवाक्येन उत्तरत
सत्येन किं किं भवति?
III. भाषिककार्यम्-
यथानिर्देशम् रिक्तस्थानानि पूरयत –
(i) सत्येन – अत्र का विभक्ति? – _______________ (द्वितीया, तृतीया, सप्तमी)
(ii) प्रतिष्ठितम् – अत्र कः धातुः? – _______________ (तिष्ठ, स्था, प्रति)