स्वावलम्बनम् संस्कृत - स्वावलम्बनम्

प्रदत्त विकल्पों से उचित संख्यावाची पद चुनकर रिक्त स्थानों की पूर्ति कीजिए |
(i) भारते. ऋतवः सन्ति। (षट, षड्, षटाः)
(ii) विंशतिः द्वाविंशतिः च । (द्ववचत्वरिंशत्, द्वौचत्वारिंशत्, द्विचत्वारिंशत्)

प्रदत्त विकल्पों से उचित संख्यावाची पद चुनकर रिक्त स्थानों की पूर्ति कीजिए |
(i) एकस्मिन् पक्षे .. दिनानि सन्ति। (पञ्चदशाः, पञ्चदश, पञ्चदशः)
(ii) एकस्मिन् वर्षे ..मासाः। (द्वादशाः, द्वादशः, द्वादश

घटनाक्रमेण अधोदत्तानि वाक्यानि पुनः लिखत
(क) श्रीकण्ठः तेषाम् आतिथ्येन अतीव सन्तुष्टः अभवत्।
(ख) स्वावलम्बने न कदापि कष्टं, सदा सुखमेव भवति।
(ग) मम अपि अष्टौ सेवकाः सन्ति।
(घ) परम् तस्य इदं दुःखम् आसीत् यत् मित्रस्य गृहे एकः अपि भृत्यः न अस्ति।

घटनाक्रमेण अधोदत्तानि वाक्यानि पुनः लिखत
(क) श्रीकण्ठः तेषाम् आतिथ्येन अतीव सन्तुष्टः अभवत्।
(ख) एकदा श्रीकण्ठः मित्रस्य कृष्णमूर्तेः गृहम् अगच्छत्।
(ग) परम् तस्य इदं दुःखम् आसीत् यत् मित्रस्य गृहे एकः अपि भृत्यः न अस्ति।
(घ) तत्र कृष्णमूर्तिः माता पिता च यथाशक्ति तस्य अतिथि-सत्कारम् अकुर्वन्।

अधोलिखितान् समयवाचकान् अङ्कान् पदेषु लिखत
4.30 ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾ , 8.00 ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾ , 1.30 ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾ , 7.30 ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾

कृष्णमूर्तेः कति कर्मकराः सन्ति?

श्रीकण्ठः कृष्णमूर्तेः गृहं कदा अगच्छत् ?

सर्वदा कुत्र सुखम्?

श्रीकण्ठस्य आतिथ्यम् के अकुर्वन् ?

कस्य गृहे कोऽपि भृत्यः नास्ति?

त्रयोदश षोडश च ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾ । (नवविंशत्, नवविंशतिः, नवविंशति)

विंशतिः द्वाविंशतिः च । (द्ववचत्वरिंशत्, द्वौचत्वारिंशत्, द्विचत्वारिंशत्)

भारते ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾ ऋतवः सन्ति। (षट, षड्, षटाः)

एकस्मिन् वर्षे ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾ मासाः। (द्वादशाः, द्वादशः, द्वादश)

एकस्मिन् पक्षे ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾ दिनानि सन्ति। (पञ्चदशाः, पञ्चदश, पञ्चदशः)

तदा कृष्णमूर्तिः अवदत्-“मित्र! ममापि अष्टौ कर्मकराः सन्ति। ते च द्वौ पादौ, द्वौ हस्तौ, द्वे नेत्रे, द्वे श्रोत्रे इति। एते प्रतिक्षणं मम सहायकाः। किन्तु तव भृत्याः सदैव सर्वत्र च उपस्थिताः भवितुं न शक्नुवन्ति। त्वं तु स्वकार्याय भृत्याधीनः । यदा यदा ते अनुपस्थिताः, तदा तदा त्वं कष्टम् अनुभवसि। स्वावलम्बने तु सर्वदा सुखमेव, न कदापि कष्टं भवति!”
I. एकपदेन उत्तरत
(i) कृष्णमूर्तेः कति कर्मकरा:?
(ii) कस्मिन् सदा सुखं भवति?
II. पूर्णवाक्येन उत्तरत
कृष्णमूर्तेः के प्रतिक्षणं सहायकाः?
III. भाषिककार्यम् –
(i) पर्यायं चित्वा लिखत
(क) सेवकाः – ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾
(ख) दु:खम् – ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾