संस्कृतभाषाया: वेशिष्ट्यम्‌ Sanskrit - संस्कृतभाषाया: वेशिष्ट्यम्‌

उपक्रम :-______________ (number / starting)

वैज्ञानिक :-______________ (according to science, scientific / specially knowledgeable)

विहाय-______________ (holding / leaving, excluding)

अनूदित :-______________ (translated / like a translation)

निर्धारित :-______________ (supposed / fixed)

महाभारते कति श्र्लोका: सन्ति ?

ऋग्वेद: कीदृश: ग्रन्थ: वर्तते ?

माघेन रचितस्य काव्यस्य नाम किं वर्तते ?

व्यज्जनवर्णेषु कस्य क्रम: प्रथमः वर्तते ?

संस्कृतभाषाया: क: ग्रन्थ: सर्वासु भाषासु अनूदित: वर्तते ?

पञ्चतन्त्रनामकः ग्रन्थः सर्वासु भाषासु अनूदितः वर्तते(किम्, कस्मिन्, कः, कासाम्)।

संस्कृतभाषा भारतीयभाषाणां जननी।(किम्, कस्मिन्, कः, कासाम्)

ऋग्वेदः प्राचीनतमः ग्रन्थः वर्तते।(किम्, कस्मिन्, कः, कासाम्)

संस्कृतस्य वैशिष्ट्यं प्रदर्शयामः।(किम्, कस्मिन्, कः, कासाम्)

Write a note about the speciality of Dashakumaracharitam.

 Write about the special characteristics of Sanskrit alphabet.

Write two specialities of Sanskrit.

वयं जानीमः यत्‌ संस्कृतभाषा सर्वासां भारतीयभाषाणां जननी वर्तते । अथ च संसारे याः भाषाः सन्ति तासु सा प्राचीनतमा भाषा । अस्याः भाषायाः अनेकविधं वैशिष्टयम्‌ अस्ति । अत्र उदाहरणरूपेण किञ्चित्‌ वैशिष्ट्यं प्रदर्शयामः ।
प्रथमं वैशिष्ट्यम्‌ । संसारस्य समस्तेषु पुस्तकालयेषु प्राचीनतमः ग्रन्थः वर्तते ऋग्वेदः । अयमपि संस्कृतभाषायाः एव ग्रन्थः । एवं संसारस्य प्रथमं पुस्तकमपि संस्कृतस्यैव वर्तते न तु कस्याश्चित्‌ अन्यस्याः भाषायाः ।

द्वितीयं वैशिष्ट्यम्‌ । संस्कृतभाषायाः या वर्णमाला अस्ति, तत्र यः वर्णक्रमः निर्धारितः वर्तते, सः वैज्ञानिकः तार्किकः च अस्ति । प्रकृतितः सर्वेभ्यः मानवेभ्यः यत्‌ उच्वारणतन्त्रं प्राप्तम्‌ अस्ति, तस्य अनुसरणं कृत्वा अत्र वर्णमालायां वर्णानां क्रमः निर्धारितो वर्तते । उच्चारणतन्त्रस्य अनुसारम्‌ अकारस्य उच्चारणम्‌ प्रथमं भवति । अतः वर्णमालायाम्‌ अकारः प्रथमः वर्तते । एवमेव व्यञ्जनवर्णेषु ककारस्य क्रमः पूर्व चकारस्य च क्रमः पश्चात्‌ वर्तते तस्यापि कारणमिदमेव । अन्यासु भाषासु याः वर्णमालाः सन्ति, तत्र एतादृशः तार्किकः वैज्ञानिकश्च क्रमः न मिलति ।

तृतीयं वैशिष्ट्यम्‌ । आचार्येण पाणिनिना विरचितम्‌ अष्टाध्यायीनाम्ना प्रसिद्धं संस्कृतव्याकरणं मानवमस्तिष्कस्य सर्वोत्तमा कृतिः वर्तते । एतादृशं व्याकरणम्‌ अन्यत्र न उपलभ्यते ।
चतुर्थं वैशिष्टयम्‌ । संस्कृतभाषायां महाभारतनाम्ना प्रसिद्धः एकः ग्रन्थः वर्तते । सः लक्षश्लोक- परिमितः । एतादृशः विशालकायः ग्रन्थः निखिलेऽपि संसारे नास्ति । इदमपि संस्कृतस्य अपरं वैशिष्ट्यम्‌ ।

पञ्चमं वैशिष्ट्यम्‌ । रामायणम्‌ नाम सुप्रसिद्धम्‌ आदिकाव्यम्‌ अस्ति । पुरातने भारते अयं ग्रन्थः अनेकासु लिपिषु लिखितः । सम्प्रति सः नेवारी, मैथिली, बंगाली, देवनागरी, तेलगु, ग्रन्थ, मलयालम, शारदा इत्यादिषु लिपिषु लिखितः मिलति । संस्कृतभाषायाः एतादृशाः बहवो ग्रन्थाः सन्ति ये प्राचीनकाले अनेकासु लिपिषु लिखिताः । एतादृशः उपक्रमः अपि संस्कृतस्यैव वैशिष्ट्यम्‌ वर्ते ।
षष्ठं वैशिष्ट्यम्‌ । संस्कृतभाषायाः पञ्चतन्त्रनामकः ग्रन्थः प्रायः विश्वस्य सर्वासु भाषासु अनूदितः वर्तते । एतादृशं सौभाग्यम्‌ अन्यस्याः कस्याश्चित्‌ भाषायाः ग्रन्थेन अद्यावधि न प्राप्तम्‌ ।

सप्तमं वैशिष्ट्यम्‌ । संस्कृतसाहित्ये दशकुमारचरितनाम्ना प्रसिद्धम्‌ कथापुस्तकम्‌ वर्तते । तस्य सप्तमे उच्छ्वासे एक पात्रं प-वर्गप्रयोगरहितानि वाक्यानि वदति । वर्णमालायाः अमुकान्‌ वर्णान्‌ विहाय संवादकरणं संस्कृते एव संभवति, नान्यत्र ।

अष्टमं वैशिष्ट्यम्‌ । एकस्य वर्णस्य प्रयोगेण काव्यकरणम्‌ संस्कृते एव संभवति । महाकविना माघेन विरचिते शिशुपालवधमहाकाव्ये दकारस्य नकारस्य च एकमात्रस्य वर्णस्य प्रयोगेण निर्मितानि पद्यानि अस्य प्रमाणानि सन्ति ।
एवम्‌ संस्कृतस्य अनेकानि वैशिष्ट्यानि सन्ति ।

सप्तमं वैशिष्ट्यम्‌ । संस्कृतसाहित्ये दशकुमारचरितनाम्ना प्रसिद्धम्‌ कथापुस्तकम्‌ वर्तते । तस्य सप्तमे उच्छ्वासे एक पात्रं प-वर्गप्रयोगरहितानि वाक्यानि वदति । वर्णमालायाः अमुकान्‌ वर्णान्‌ विहाय संवादकरणं संस्कृते एव संभवति, नान्यत्र ।

पञ्चमं वैशिष्ट्यम्‌ । रामायणम्‌ नाम सुप्रसिद्धम्‌ आदिकाव्यम्‌ अस्ति । पुरातने भारते अयं ग्रन्थः अनेकासु लिपिषु लिखितः । सम्प्रति सः नेवारी, मैथिली, बंगाली, देवनागरी, तेलगु, ग्रन्थ, मलयालम, शारदा इत्यादिषु लिपिषु लिखितः मिलति । संस्कृतभाषायाः एतादृशाः बहवो ग्रन्थाः सन्ति ये प्राचीनकाले अनेकासु लिपिषु लिखिताः । एतादृशः उपक्रमः अपि संस्कृतस्यैव वैशिष्ट्यम्‌ वर्ते ।
षष्ठं वैशिष्ट्यम्‌ । संस्कृतभाषायाः पञ्चतन्त्रनामकः ग्रन्थः प्रायः विश्वस्य सर्वासु भाषासु अनूदितः वर्तते । एतादृशं सौभाग्यम्‌ अन्यस्याः कस्याश्चित्‌ भाषायाः ग्रन्थेन अद्यावधि न प्राप्तम्‌ ।

तृतीयं वैशिष्ट्यम्‌ । आचार्येण पाणिनिना विरचितम्‌ अष्टाध्यायीनाम्ना प्रसिद्धं संस्कृतव्याकरणं मानवमस्तिष्कस्य सर्वोत्तमा कृतिः वर्तते । एतादृशं व्याकरणम्‌ अन्यत्र न उपलभ्यते ।
चतुर्थं वैशिष्टयम्‌ । संस्कृतभाषायां महाभारतनाम्ना प्रसिद्धः एकः ग्रन्थः वर्तते । सः लक्षश्लोक- परिमितः । एतादृशः विशालकायः ग्रन्थः निखिलेऽपि संसारे नास्ति । इदमपि संस्कृतस्य अपरं वैशिष्ट्यम्‌ ।

द्वितीयं वैशिष्ट्यम्‌ । संस्कृतभाषायाः या वर्णमाला अस्ति, तत्र यः वर्णक्रमः निर्धारितः वर्तते, सः वैज्ञानिकः तार्किकः च अस्ति । प्रकृतितः सर्वेभ्यः मानवेभ्यः यत्‌ उच्वारणतन्त्रं प्राप्तम्‌ अस्ति, तस्य अनुसरणं कृत्वा अत्र वर्णमालायां वर्णानां क्रमः निर्धारितो वर्तते । उच्चारणतन्त्रस्य अनुसारम्‌ अकारस्य उच्चारणम्‌ प्रथमं भवति । अतः वर्णमालायाम्‌ अकारः प्रथमः वर्तते । एवमेव व्यञ्जनवर्णेषु ककारस्य क्रमः पूर्व चकारस्य च क्रमः पश्चात्‌ वर्तते तस्यापि कारणमिदमेव । अन्यासु भाषासु याः वर्णमालाः सन्ति, तत्र एतादृशः तार्किकः वैज्ञानिकश्च क्रमः न मिलति ।

संस्कृतहस्तलेखस्य द्वे वैशिष्ट्ये।

पाणिनिना रचितस्य व्याकरणस्य किं नाम ?

दशकुमारचरितस्य कतमे उच्छ्वासे प-वर्गप्रयोगरहितानि वाक्यानि सन्ति ?

संस्कृतस्य वर्णमालायां वर्णानां क्रमः कस्य आधारेण निर्धारितः अस्ति ?

मुखतः उच्चारणकाले कस्य स्वर-वर्णस्य प्रादुर्भाव: प्रथमं भवति ?

संसारस्य प्राचीनतमः ग्रन्थः ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾वर्तते।

This is also a special feature of Sanskrit.
(इदम् अपि संस्कृत वैशिष्ट्य वृत् ।)

The famous Adikavya is the Ramayana.
(रामायण प्रसिद्ध आदिकाव्य वृत् ।)

World's first book is Rigveda.
(संसार प्रथम पुस्तक ऋग्वेद अस् ।)

સંસ્કૃતભાષામાં અનેક ગ્રંથો છે.
(संस्कृतभाषा, अनेक, ग्रन्थ, वृत्।)

સંસારનું પ્રથમ પુસ્તક ઋગ્વેદ છે.
(संसार, प्रथम, पुस्तक, ऋग्वेद, अस्।)

Write two specialities of Sanskrit.

 Write about the special characteristics of Sanskrit alphabet.

Write a note about the speciality of Dashakumaracharitam.

सप्तमं वैशिष्ट्यम्। संस्कृतसाहित्ये दशकुमारचरितनाम्ना प्रसिद्धं कथापुस्तकं वर्तते। तस्य सप्तमे उच्छ्‌वासे एकं पात्रं प-वर्गप्रयोगरहितानि वाक्यानि वदति। वर्णमालायाः अमुकान् वर्णान् विहाय संवादकरणं संस्कृते एव संभवति, नान्यत्र ।

Translation :
The seventh special feature. There is a famous book of stories named Kadambari in Sanskrit literature. In the seventh chapter of that book, a character speaks sentences in which no letter from the प-वर्ग (group of letters beginning with (प) is used. Conversing without using a particular letter of the alphabet is possible only in Hindi (and) nowhere else.

षष्ठं वैशिष्ट्यम्। संस्कृतभाषायाः पञ्चतन्त्रनामकः ग्रन्थः प्रायः विश्वस्य सर्वासु भाषासु अनूदितः वर्तते। एतादृशं सौभाग्यम् अन्यस्याः कस्याश्चित् भाषायाः ग्रन्थेन अद्यावधि न प्राप्तम्।

Translation :
The sixth special feature. The book named Hitopadesha written in Sanskrit has been translated into almost all the languages in the world. Such previledge (lit. good fortune) has been achieved till this date by a book in any other language.

प्रथमं वैशिष्ट्यम्। संसारस्य समस्तेषु पुस्तकालयेषु प्राचीनतमः ग्रन्थः वर्तते ऋग्वेदः। अयमपि संस्कृतभाषायाः एव ग्रन्थः। एवं संसारस्य प्रथमं पुस्तकमपि संस्कृतस्यैव वर्तते न तु कस्याश्चित् अन्यस्याः भाषायाः।

Translation :
The first special feature. Rigveda is the most ancient treatise among all the libraries of the world. This also is a book of none other than Sanskrit language. Thus the first book of the world is of Sanskrit only and not of English other language.