(१) चौकटी पूर्ण करा :
$(i)$ अधिकार आहे तो $-$__________
$(ii)$ मातीचे मंगलमय व्हावे$-$__________
$(iii)$ याचा ललकार घुमवू या$-$__________
$(iv)$ नौबत याची झडते आहे$-$__________या देशाच्या मातीवरती अमुचा रे अधिकार
नव्या पिढीचे, नव्या युगाचे स्वप्न करू साकार ।।
फुलामुलांतून हसतो श्रावण
मातीचे हो मंगल तनमन
चैतन्याचे फिरे सुदर्शन
शेतामधुनी पिकवू मोती, धन हे अपरंपार ।।
या हातांनी यंत्र डोलते
श्रमशक्तीचे मंत्र बोलते
उद्योगाचे चक्र चालते
आभाळावर उत्क्रांतीचा घुमवू या ललकार ।।
हजार आम्ही एकी बळकट
सर्वांचे हो एकच मनगट
शक्तीचीही झडते नौबत
घराघरांतून जन्म घेतसे तेज नवा अवतार ।।
या विश्वाची विभव संपदा
जपू वाढवू आम्ही लाखदा
हस्त शुभंकर हवा एकदा
भविष्य उज्ज्वल या देशाचे करूया जयजयकार ।।
$2.$ आकलन कृती :
(१) पुढील शब्दसमूहातील संकल्पना स्पष्ट करा :
$(i)$ हआभाळावर उत्क्रांतीचा घुमवू या ललकार - ____________
$3.$ व्याकरण :
(१) पुढील शब्दांतील अक्षरांपासून चार अर्थपूर्ण शब्द लिहा :
$(i)$ आमाव्ळावर $\rightarrow$ _______________$,$_______________$,$_______________$,$_______________
$4.$ स्वमत कृत्ती :
• शेतामधून पिकवू मोती, धन हे अपरंपार' या ओळीतून व्यक्त झालेले विचारसौदर्य (सूचित होणारा अर्थ) स्पष्ट करा.
(१) चौकटी पूर्ण करा :
$(i)$ देशाच्या मातीवर
$(ii)$ तनमन
$(iii)$ उत्क्रांतीचा
$(iv)$ शक्तीची
$2.$ आकलन कृती :
(१) पुढील शब्दसमूहातील संकल्पना स्पष्ट करा :
$(i)$ उत्क्रांती म्हणजे हळूहळू झालेला योग्य बदल. आपला देश प्रगती पथावर नेण्यासाठी सुयोग्य मूल्ये रुजवणे व जोपासणे आवश्यक आहे. मूल्यात्मक बदलाचा बुलंद घोप आभाळापर्यंत जाऊ दया, असे कवींना म्हणायचे आहे.
$3.$ व्याकरण :
(१) पुढील शब्दांतील अक्षरांपासून चार अर्थपूर्ण शब्द लिहा :
$(i)$ आमाव्ळावर$\rightarrow $आव, आर, वर,भाव
$4.$ स्वमत कृत्ती :
• 'स्वप्न करू साकार' या कवितेमध्ये कवी किशोर पाठक यांनी नव्या युगाचे स्वप्न साकार करण्यासाठी कोणती मूल्ये जपावी लागतील हे सांगताना ही ओळ लिहिली आहे.
मातृभूमीवर आपला अधिकार आहे असे सांगताना कवी पुढे म्हणतात की, आपली माती आपल्याला पोसते. ऋषिसंस्कृती अबाधित राहण्यासाठी शेतामध्ये राबणाऱ्या शेतकऱ्यांची श्रमप्रतिष्ठा राखली पाहिजे. शेतामधून मोत्यांसारखे येणारे पीक हीच आपली धनदौलत आहे. ती अमाप होण्यासाठी कष्टकऱ्यांना हातभार लावणे हे आपले कर्तव्य आहे. नव्या युगाचे व नवीन पिढीचे स्वप्न यातूनच साकार होईल.
माणसाच्या जीवनात मातीला किती मोल आहे, याची जाणीव करून देणारी ही पंक्ती आहे.
या देशाच्या मातीवरती अमुचा रे अधिकार
(२) पुढील शब्दसमूहातील संकल्पना स्पष्ट करा :
$2.$आकलन कृती :
(२) पुढील शब्दसमूहातील संकल्पना स्पष्ट करा :


