Questions

[4 Marks Questions]

Take a timed test

2 questions · self-marked practice — reveal the answer and mark yourself.

Question 14 Marks
संकल्पनाचित्र तयार करा.
वर्तमानपत्रे आकाशवाणी दूरदर्शन
सुरुवात/ पार्श्वभूमी
माहितीचे/ कार्यक्रमांचे स्वरूप
कार्ये
Answer
वर्तमानपत्रे आकाशवाणी दूरदर्शन
सुरुवात/ पार्श्वभूमी जेम्स ऑगस्टस हिकी याने २९ जानेवारी १७८० रोजी 'बेंगॉल गॅझेट' हे इंग्रजी भाषेतील पहिले वृत्तपत्र कोलकाता येथे सुरू केले.

१९२४ साली मद्रास (चेन्नई) येथे
"इंडियन ब्रॉडकास्टिंग कंपनी' हे पहिले खाजगी रेडिओ केंद्र सुरू झाले. ज्याला नंतर 'आकाशवाणी' असे नाव दिले गेले.

१५ सप्टेंबर १९५९ रोजी भारतात प्रथम दिल्ली दूरदर्शन केंद्र सुरू झाले.
माहितीचे/ कार्यक्रमांचे स्वरूप मुख्यतः बातम्या, लेख, अग्रलेख, लोकांची मते, जाहिराती, विविध सदरे असे वृत्तपत्रांचे स्वरूप असते. विविध मनोरंजनपर, माहितीपर, प्रबोधनपर आणि साहित्यिक मूल्य असणारे कार्यक्रम सादर होतात.
बातमीपत्रही असते.
जगभरच्या घटना, विविध मालिका, चित्रपट व गाणी, नैसर्गिक व ऐतिहासिक ठिकाणांची माहिती, मुलाखती इत्यादी कार्यक्रम सादर होतात.
कार्ये (१) दैनंदिन घटनांच्या बातम्या लोकांपर्यंत पोहोचवणे
(२) लोकजागृती करणे व लोकशिक्षण
(३) माहिती पुरवणे, लोकशाही बळकट करणे
(४) अन्यायाला विरोध करून विकासात्मक कामांना प्रसिद्धी देणे.
(१) विविध क्षेत्रांतील
बातम्या देणे
(२) संगीत, गीत, नाट्यछटा इत्यादी कार्यक्रमांद्वारे मनोरंजन करणे
(३) कार्यक्रमांद्वारे सामाजिक समस्या मांडून लोकशिक्षण करणे
(४) व्याख्यानांद्वारे, चर्चाद्वारे पर्यावरण - संस्कृती संवर्धन विषयक कार्यक्रम सादर करणे.
(१) मनोरंजन करणे, दैनंदिन घटना, माहिती प्रक्षेपित करणे
(२) लोकशिक्षण करणे
(३) समाजोपयोगी प्रसिद्धी देणे
(४) सामाजिक समस्यांबाबत वाईट रूढी-परंपरा विरुद्ध समाज प्रबोधन करणे.
View full question & answer
Question 24 Marks
पुढील उताऱ्याचे वाचन करून खालील प्रश्नांची उत्तरे लिहा.

आकाशवाणी: स्वातंत्र्यपूर्व कालखंडात १९२४ मध्ये ‘इंडियन ब्रॉडकास्टिंग कंपनी’ (आयबीसी) या नावाने दर दिवशी कार्यक्रमांचे प्रसारण करणारे एक खासगी रेडिओ केंद्र सुरू झाले. नंतर ब्रिटिश सरकारने याच कंपनीचे ‘इंडियन स्टेट ब्रॉडकास्टिंग सर्व्हिसेस’ (आयएसबीएस) असे नामकरण केले. ८ जून १९३६ रोजी या कंपनीचे नामकरण ‘ऑल इंडिया रेडिओ’ (एआयआर) असे झाले.
भारत स्वतंत्र झाल्यावर AIR भारत सरकारच्या माहिती व प्रसारण खात्याचा एक भाग झाले. शासकीय कार्यक्रम व उपक्रमांची माहिती देणारे अधिकृत केंद्र असे याचे सुरुवातीला स्वरूप होते. ख्यातनाम कवी पंडित नरेंद्र शर्मा यांच्या सूचनेनुसार ‘आकाशवाणी’ हे नाव दिले गेले. आकाशवाणीतर्फे विविध मनोरंजनपर, प्रबोधनपर व साहित्यिक मूल्य असणारे कार्यक्रम सादर केले जातात. त्याचप्रमाणे शेतकरी, कामगार, युवक आणि स्त्रिया यांच्यासाठी विशेष कार्यक्रम प्रसारित केले जातात. ‘विविधभारती’ या लोकप्रिय रेडिओ सेवेद्वारे २४ भाषा आणि १४६ बोलीभाषांमध्येकार्यक्रम र्य सुरू झाले. अलीकडच्या काळात खासगी रेडिओ सेवा सुरू झाल्या आहेत. उदा., रेडिओ मिर्ची.

  1. आकाशवाणी कोणत्या खात्यांतर्गत येते?
  2. IBC चे नामकरण काय झाले?
  3. विविधभारतीवरून किती भाषा व बोलीभाषांमध्ये कार्यक्रम सादर हाेतात?
  4. आकाशवाणी हे नाव कसे पडले?
Answer
  1. 'आकाशवाणी' भारत सरकारच्या माहिती व प्रसारण खात्याच्या अंतर्गत येते.
  2. IBC म्हणजे इंडियन ब्रॉडकास्टिंग कंपनी या खाजगी रेडिओ केंद्राचे ब्रिटिश सरकारने प्रथम 'इंडिया स्टेट ब्रॉडकास्टिंग सर्विस कंपनी' (ISBS) असे केले व नंतर 'ऑल इंडिया रेडिओ (ए.आय.आर.)' असे नामकरण केले.
  3. आकाशवाणीच्या विविध भारतीवरून २४ भाषांमध्ये व १४६ बोलीभाषांमध्ये कार्यक्रम सादर होतात.
  4. ख्यातनाम कवी पंडित नरेंद्र शर्मा यांच्या सूचनेवरून ऑल इंडिया रेडिओला 'आकाशवाणी'असे नाव दिले गेले.
View full question & answer