अपठित उतारे मराठी - अपठित उतारे

आदित्य हा एका छोट्या गावात राहणारा मुलगा आहे. त्याला शेतीचे फार आकर्षण आहे. सुट्टीच्या दिवशी तो वडिलांसोबत शेतात जातो, झाडांना पाणी देतो आणि माती खणण्यात मदत करतो. त्याला फळझाडांची माहिती आहे. शाळेत त्याने शेतीवर भाषण देऊन सर्वांचं लक्ष वेधून घेतलं. शिक्षकांनी त्याच्या ज्ञानाचे कौतुक केले आणि त्याला जिल्हास्तरीय स्पर्धेसाठी पाठवले.
(1) आदित्य कुठे राहतो आणि त्याला काय आवडतं?
(2) आदित्य शेतात कोणती कामं करतो?
(3) आदित्यच्या शेतीविषयक ज्ञानामुळे त्याला शाळेत काय यश मिळालं?

अदिती ही एक संवेदनशील आणि नम्र मुलगी आहे. तिला प्राण्यांवर खूप प्रेम आहे. रस्त्यावर एखादा जखमी प्राणी दिसला की ती त्याला लगेच पाणी देते किंवा पशुवैद्यकाकडे घेऊन जाते. तिच्या घरी दोन कुत्रे आणि एक मांजर आहेत. ती रोज त्यांना अन्न-पाणी देते आणि त्यांच्या स्वच्छतेची काळजी घेते. तिचे हे काम पाहून शेजारीही तिला मदत करतात आणि तिचं कौतुक करतात.
(1) अदितीचा स्वभाव कसा आहे?
(2) अदिती प्राण्यांची कशी काळजी घेते?
(3) अदितीच्या वागणुकीचा शेजाऱ्यांवर काय परिणाम होतो?

आर्यन हा एक अत्यंत चिकाटीने अभ्यास करणारा विद्यार्थी आहे. सुरुवातीला त्याला गणित विषय समजत नव्हता, पण त्याने हार मानली नाही. रोज थोडा थोडा वेळ देत त्याने गणिताचा सराव सुरू ठेवला. त्याने आपल्या शिक्षकांकडून मार्गदर्शन घेतले आणि मित्रांकडूनही मदत घेतली. काही महिन्यांत त्याचे गणित उत्तम झाले. आज तो गणितात पहिल्या क्रमांकावर आहे.
(1) आर्यन कोणता विद्यार्थी आहे?
(2) आर्यनला सुरुवातीला कोणती अडचण होती आणि त्याने काय केलं?
(3) आर्यनच्या प्रयत्नांचे काय फळ मिळाले?

नेहा ही एक पर्यावरणप्रेमी मुलगी आहे. ती रोज शाळेत जाताना रस्त्यात पडलेला कचरा उचलते आणि कचरापेटीत टाकते. तिने तिच्या वर्गामध्ये 'स्वच्छता अभियान' राबवले आहे. वर्गातील इतर मुलेही तिचा आदर्श मानून तिच्या सोबत स्वच्छतेसाठी काम करतात. नेहा झाडे लावण्यासही प्रोत्साहन देते. तिने आपल्या घरी काही रोपं लावली असून त्यांची देखभाल ती स्वतः करते.
(1) नेहा कशासाठी ओळखली जाते?
(2) नेहा शाळेत जाताना काय करत असते आणि वर्गात कोणता उपक्रम राबवते?
(3) इतर विद्यार्थी तिच्या प्रभावाखाली काय करतात? आणि ती घरी काय करते?

सागरला खेळण्याची खूप आवड आहे. विशेषतः क्रिकेट त्याचा आवडता खेळ आहे. तो रोज सायंकाळी मैदानावर जाऊन सराव करतो. त्याने तालुकास्तरावर आपल्या शाळेचे प्रतिनिधित्व केले आहे. त्याचे बॅटिंग कौशल्य खूप चांगले आहे. अभ्यासातही तो मागे नाही. सागरने वेळेचं योग्य नियोजन करून अभ्यास आणि खेळ यामध्ये समतोल राखला आहे.
(1) सागरला कोणता खेळ सर्वात जास्त आवडतो?
(2) सागरने खेळामध्ये कोणती कामगिरी केली आहे?
(3) सागर अभ्यास आणि खेळ यामध्ये कसा समतोल राखतो

कधी कुणाची हसू नका थट्टा,
प्रत्येकाचं असतं काहीतरी वेगळं,
कोण कुठे पोहोचेल सांगता येत नाही,
माणुसकी ठेवा, असू द्या मन मोठं।
द्या सगळ्यांना प्रेमाचं स्थान,
नका ठेऊ गर्वाचा भास,
आज जो लहान वाटतो तुम्हाला,
उद्या होईल तोच खास।
(1) आपल्याला कोणाची थट्टा करायला नको, असं कवी का सांगतो?
(2) “माणुसकी ठेवा, असू द्या मन मोठं” – या ओळींचा अर्थ स्पष्ट करा.
(3) “आज जो लहान वाटतो तुम्हाला, उद्या होईल तोच खास” – या ओळींचा काय बोध होतो?

वाचन करा रोजचं थोडं,
ज्ञानाचं उघडा दार,
पुस्तकांचा घ्या सहवास,
होईल आयुष्य उज्वळ आणि पारदर्शक।
कथा, कविता, गोष्टी वाचा,
मित्र व्हा शब्दांशी,
शिकाल नवीन विचार अनेक,
मन होईल विशाल आणि प्रसन्नशी।
(1) आपल्याला रोज काय करावं, असं कवी म्हणतो?
(2) “पुस्तकांचा घ्या सहवास” – या ओळीचा अर्थ स्पष्ट करा.
(3) वाचनामुळे कोणते फायदे होतात, असं कवी सांगतो?

सत्कर्मांची बीजे पेरा,
फळ देतील ती सोन्यासारखी,
चांगल्या विचारांचं रोप वाढवा,
छाया देतील ती गुणगुणीतशी।
दया, क्षमा, नम्रता बाळगा,
स्वभावात ठेवा माधुर्य,
उंची माणसांची शब्दांनी नाही,
तर कर्मांनी होते खऱ्या अर्थानं।
(1) आपण कोणती बीजे पेरायला हवीत, असं कवी सुचवतो?
(2) “उंची माणसांची शब्दांनी नाही, तर कर्मांनी होते” – या ओळींचा अर्थ स्पष्ट करा.
(3) चांगले गुण कोणते बाळगायला हवेत, असं कवी म्हणतो?

चंद्र असतो शांत, सौम्य,
रात्रीचा तो राजा महान,
त्याचं हास्य चांदण्यात दिसतं,
पाहता पाहता झोपून जातो ज्ञान।
तारकांचं जणू सैन्य त्याचं,
आकाशभर पसरलेलं तेज,
मंद प्रकाशात स्वप्न फुलतात,
गूढतेने भरलेलं ते निळं गगन।
(1) चंद्र कसा असतो, असं कवी म्हणतो?
(2) “त्याचं हास्य चांदण्यात दिसतं” – या ओळीचा भावार्थ काय आहे?
(3) चंद्र आणि तारकांचं नातं कसं दाखवलं आहे?

प्रामाणिकपणाची सवय लावा,
कधी नका खोटं बोलू,
सत्य मार्गावर चालत राहा,
दुसऱ्यांचं दुःख कधी नको जोपासू।
छोट्या कामाला लाजू नका,
प्रत्येक कामात असतो मान,
मेहनतीने मिळवलेलं यश,
तेच असतं खरं संमान।
(1) आपण कधी खोटं बोलू नये, असं कवी का म्हणतो?
(2) “छोट्या कामाला लाजू नका” – या ओळीचा अर्थ स्पष्ट करा.
(3) मेहनतीने मिळवलेल्या यशाचे महत्त्व काय आहे?