Download App

માહિતીનું નિરૂપણ — આંકડાશાસ્ત્ર ધોરણ 11 કૉમર્સ — Question

Gujarat Boardગુજરાતી માધ્યમધોરણ 11 કૉમર્સઆંકડાશાસ્ત્રમાહિતીનું નિરૂપણ3 Marks
Question
એકમાપી આકૃતિઓ વિશે ટૂંકનોંધ લખો.
✓

Answer

  • આપેલી માહિતીમાંના કોઈ એક જ પરિમાણ કે ગુણલક્ષણને ધ્યાનમાં રાખી દોરવામાં આવતી આકૃતિને એકમાપી આકૃતિ કહે છે.
  • એકમાપી આકૃતિમાં નીચે પ્રમાણેની આકૃતિઓનો સમાવેશ થાય છે :
  • $(1)$ સ્તંભાકૃતિ :
  • સ્તંભાકૃતિ એ એકમાપી આકૃતિનો પ્રકાર છે.
  • તેમાં માહિતીના એક જ પરિમાણ કે ગુણલક્ષણને ધ્યાનમાં લેવામાં આવે છે.
  • સ્તંભાકૃતિ દોરવા માટે $X-$અક્ષ પર સમાન અંતરે સ્થળ, વસ્તુ કે સમય દર્શાવવામાં આવે છે.
  • $Y -$ અક્ષ પર જે$- $તે સ્થળ, વસ્તુ કે સમયની માહિતીના જથ્થા કે માપને પ્રમાણસર ઉંચાઈના એકસરખી પહોળાઈના સ્તંભો દોરવામાં આવે છે.
  • દરેક સ્તંભ વચ્ચેનું અંતર સરખું રાખવું જોઈએ જેથી તે આકર્ષક લાગે.
  • સ્તંભની ઉંચાઈ $Y-$અક્ષ પર યોગ્ય પ્રમાણમાપ લઈ નક્કી કરવામાં આવે છે.
  • આવા સ્તંભોથી રચાતી આકૃતિને સ્તંભાકૃતિ કહે છે.
  • સ્તંભાકૃતિમાં દોરેલા સ્તંભનો તાર્કિક ક્રમ જાળવવો જોઈએ.
  • જો વસ્તુ કે સ્થળની માહિતી આપેલી હોય તો તે માહિતીને ચઢતાં કે ઉતરતા ક્રમમાં ગોઠવવી જોઈએ પરંતુ સમય આધારિત માહિતી આપેલી હોય ત્યારે તે માહિતી સમય અનુસાર જ સ્તંભાકૃતિમાં દર્શાવાય છે.
  • સ્તંભાકૃતિમાં દોરેલ સ્તંભાકૃતિમાં દર્શાવાય છે.
  • સ્તંભાકૃતિમાં દોરેલ સ્તંભોની ઉંચાઈની સરખામણી દ્વારા વિવિધ સ્થળો, વસ્તુઓ કે સમયની માહિતીના યોગ્ય તારણો મેળવવામાં આવે છે.
  • $(2)$ પાસપાસેના સ્તંભો દર્શાવતી સ્તંભાકૃતિ :
  • વિવિધ સ્થળો, વસ્તુઓ કે સમય માટે એક કરતાં વધુ ચલ લક્ષણોની પરસ્પર સંબંધિત માહિતી આપી હોય ત્યારે પાસપાસેના સ્તંભો દર્શાવતી સ્તંભાકૃતિ દોરવામાં આવે છે.
  • જો આપેલ માહિતી સમય સાથે સંકળાયેલી હોય તો તેને આપેલા સમયના ક્રમમાં જ રજૂ કરવામાં આવે છે.
  • પરંતુ જો માહિતી સમયના એકમ સાથે સંકળાયેલ ન હોય ત્યારે વિવિધ લક્ષણોની માહિતી પૈકી કોઈ એક લક્ષણને ધ્યાનમાં રાખીને માહિતી ચઢતાં કે ઉતરતા ક્રમમાં ગોઠવ્યા પછી તેને આકૃતિમાં દર્શાવાય છે.
  • ઉત્પાદન અને વેચાણ, આયાત અને નિકાસ, જન્મદર અને મૃત્યુદર જેવી સંબંધિત આંકડાકીય માહિતી માટે આ આકૃતિ વધુ યોગ્ય છે.
  • $(3)$ સાદી વિભાજિત સ્તંભાકૃતિ :
  • વિવિધ સ્થળો, વસ્તુઓ કે સમય માટે આપેલી માહિતીની પરસ્પર સંબંધિત પેટામાહિતીને આકૃતિમાં દર્શાવવા માટે સ્તંભાકૃતિના સ્તંભોને પેટામાહિતી પ્રમાણે વિભાજિત કરવા પડે છે.
  • આ રીતે મળતી આકૃતિને સાદી વિભાજિત સ્તંભાકૃતિ કહે છે.
  • ટૂંકમાં જ્યારે કુલ માહિતી આપેલી હોય ત્યારે તે માહિતીના જુદા જુદા પેટાવિભાગોને રજૂ કરવા માટે સાદી વિભાજિત સ્તંભાકૃતિનો ઉપયોગ થાય છે.
  • $(4)$ ટકાવારી વિભાજિત સ્તંભાકૃતિ :
  • કુલ માહિતીની પેટા માહિતીની યોગ્ય સરખામણી કે તુલના કરવા માટે ટકાવારી વિભાજિત સ્તંભાકૃતિ દોરવામાં આવે છે. અહીં કુલ માહિતીને $100 \%$ ગણી તે માહિતીના પેટા માહિતીના ઘટકોની ટકાવારી શોધવામાં આવે છે.
  • માહિતી દર્શાવતો સ્તંભ $100 \%$ પ્રમાણમાં લઈ તેને પેટા માહિતીની ટકાવારી પ્રમાણે તે સ્તંભને વિભાજિત કરવામાં આવે છે.

Need a full question paper?

Generate a complete, print-ready paper with questions like this in minutes — across 16+ boards, with answer keys.

Start Generating Free

Explore more

More "3 ગુણના પ્રશ્નો" from માહિતીનું નિરૂપણ→માહિતીનું નિરૂપણ — all question types→આંકડાશાસ્ત્ર ધોરણ 11 કૉમર્સ question papers→Gujarat Board ધોરણ 11 કૉમર્સ question papers→Gujarat Board question paper generator→

Similar questions

નીચેની માહિતી પરથી મિશ્ર પ્રમાણિત વિચલન શોધો :
વિગત માહિતી સમૂહ A માહિતી સમૂહ B
અવલોકનોની સંખ્યા $50$ $60$
મધ્યક $113$ $120$
પ્રમાણિત વિચલન $6$ $7$
→
એક વ્યક્તિને $6$ મિત્રો છે. તે તેમાંથી ઓછામાં ઓછા એક મિત્રને પોતાના ઘરે કેટલા પ્રકારે આમંત્રણ આપી શકે $?$
→
$(\sqrt{3}+2)^5-(\sqrt{3}-2)^5$ ની કિંમત દ્વિપદી વિસ્તરણની રીતે મેળવો.
→
એક માહિતી માટે ચલનાંક $25 \%, \overline{ x }=32$ અને $M _0=32.2$ છે, તો તેનો વિષમતાંક શોધો.
→
નીચેના શબ્દોના બધા જ અક્ષરોનો ઉપયોગ કરી કુલ કેટલી ગોઠવણીઓ કરી શકાય $?$
$(1)\ \text{STATISTICS},$
$(2)\ \text{BOOKKEEPER},$
$(3)\ \text{APPEARING}$
→
એક કોમર્સ કોલેજમાં અભ્યાસ કરતા $1400$ વિદ્યાર્થીઓમાં કુલ $855$ છોકરાઓ હતા. તેમાંથી $225$ છોકરાઓ દ્વિતીય વર્ષમાં ભણતા હતા. દ્વિતીય વર્ષમાં છોકરાઓ અને છોકરીઓની સંખ્યા સમાન હતી. પ્રથમ વર્ષના કુલ $550$ વિદ્યાર્થીઓ પૈકી છોકરાઓ અને છોકરીઓનું પ્રમાણ $3:2$ હતું જ્યારે તૃતીય વર્ષમાં છોકરાઓની સંખ્યા છોકરીઓની કરતાં ત્રણ ગણી વધુ હતી. આ માહિતીના કોષ્ટકમાં રજૂ કરો.
→
$\frac{1}{2}, \frac{1}{4}, \frac{1}{8} …$ આ ગુણોત્તર$-$શ્રેણીનો $10$ પદનો સરવાળો શ્રેણી સૂત્રથી શોધો. 
→
એક માહિતી માટે કાર્લ પિયર્સનનો વિષમતાક $-0.60$ છે. તે મધ્યક $= 60$ અને $s= 10$ હોય, તો તે માહિતીનો મધ્યસ્થ અને બહુલક શોધો.
→
$\text{YOUNG}$ શબ્દના બધા જ અક્ષરોથી બનતી તમામ ગોઠવણીઓને ડિક્સનરી ક્રમ મુજબ ગોઠવતાં $\text{YOUNG}$ શબ્દ કેટલામા ક્રમે આવે $?$
→
નીચેનામાંથી કઈ સમષ્ટિ સંમિતતાની વધુ નજીક છે ?
સમષ્ટિ $A: \overline{ x }=56, M_0=60$ અને $s=24$
સમષ્ટિ $B : \overline{ x }=56, M_0=60$ અને $s=30$
→