Question
मदीया चिन्ता गतापि पुनरागता। न्यायाधीशस्य स किन्तुकुन्तः मम अन्तःकरणम् अद्यापि समन्तात् कृन्तति। अपरं च अनेन किन्तुशब्देन आनन्दस्य अनुभवप्रसङ्गे अहं नितान्तम् अनुतापमपि अन्वभवम् ।
एकदा अनेकवर्षाणां परिश्रमेण रचितं सद्यः प्रकाशितं मदीयं पुस्तकमेकम् आदाय अहम् एकस्य साहित्यमर्मज्ञस्य नेतुः समीपमगच्छम्। अस्य पुस्तकस्य विषयः, तस्य प्रस्तुतिः, मुद्रणसौष्ठवं चित्रयोजनं चेति सर्वमपि सुन्दरमासीत्। नेतृमहोदयाय पुस्तकमिदम् अवश्यं रुचिकरं भविष्यतीति मे दृढा श्रद्धा। तेनाहं निश्चिन्तः आसम् ।
अहं सोत्साहं नेतृमहोदयस्य गृहं प्रत्यगच्छम्। क्षणद्वयानन्तरम् एव नेतृमहोदयस्य साक्षात्कारः सञ्जातः । मया नेतृमहोदयस्य करकमलयोः पुस्तकं समर्पितम्। पुस्तकं दृष्ट्वा नेतृमहोदयः प्रसन्नः जातः । अवोचत् च "पुस्तकं ते वस्तुतः एव अद्भुतं निर्मितम् अस्ति। बहुकालानन्तरम् एतादृशं पुस्तकं पश्यामि।" तदनन्तरं सद्य एव "किन्तु ... मत्सम्मतौ पुस्तकमिदं संस्कृते न विलिख्य यदि हिन्दीभाषायां लिखितं स्यात् तर्हि सम्यक् भवेत्।" इत्यवोचत् ।

Answer

I felt worried again. I still feel the piercing of the spear in the form of 'but' and instead of being happy, I feel distressed.
One day, I went to a leader who had a good sense of literature with one of my freshly published book which I wrote with hard work in many years. The subject matter, printing, presentation and the arrangement of pictures in this book were beautiful. I was sure that the leader would certainly like this book.
With great enthusiasm, I reached the leader's house and had a chance to meet him after two minutes. I presented the book in front of him. Seeing the book, the leader was pleased and said that - "You have created a wonderful book indeed. I am seeing such a good book after a long time." But immediately after that he added that - "But according to my point of view, it would have been better if you had written it in Hindi instead of Sanskrit.

Need a full question paper?

Generate a complete, print-ready paper with questions like this in minutes — across 16+ boards, with answer keys.

Start Generating Free

Similar questions

गृहं प्रतिनिवर्तमानः अहं समस्तेऽपि राजमार्गे किन्तुकृतायाः मर्मवेधकशिक्षायाः उपरि चिन्तामग्नः कर्णम् अमर्दयम्। अनेन किन्तुना मह्यं या शिक्षा दत्ता तां यदि अहम् अनुसरामि तर्हि कदाचिदपि संस्कृतभाषायां पुस्तकलेखनं कर्तुं न पारयामि।
कदाचित् अयं क्रूरः किन्तुशब्दः मुखस्य कवलमपि अवरोधयति। एकदा अहं रुग्णः अभवम्। वैद्यमहोदयस्य कृपया बहोः कालानन्तरं स्वस्थः सञ्जातः । अस्मिन्नेव समये मित्रगोष्ठ्याः निमन्त्रणं प्राप्तम्। भोजगोष्ठ्यां गमनार्थं ममापि इच्छा सञ्जाता। अहं आतुरालयम् अगच्छम्। तत्र गत्वा वैद्यम् अवोचम् "किमहं भोजगोष्ठ्यां गन्तुं समर्थः अस्मि ?" उत्तरम् अलभ्यत "गन्तुमर्हति भवान् । .. किन्तु गरिष्ठपदार्थानां भोजनं निषिद्धमस्तीति।"
त्रयी वार्त्ता दण्डनीतिश्चेति मानवाः। वार्ता दण्डनीतिश्चेति बार्हस्पत्याः । दण्डनीतिरेका विद्या इति औशनसाः। चतस्त्र एव विद्या इति कौटिल्यः । ताः च आन्वीक्षिकी त्रयी वार्त्ता दण्डनीतिश्च। साङ्ख्यं योगो लोकायतं चेत्यान्वीक्षिकी। धर्माधर्मों त्रय्याम् । अर्थानर्थों वार्त्तायाम्। नयापनयौ दण्डनीत्याम् ।
वेनस्य शासने पीडिताः प्रजाः अभिषिक्तं तं धार्मिकं पृथुम् उपतस्थुः । क्षुधार्तायाः प्रजायाः परिपालनाय धान्यमपेक्षितमासीत्। भूतलं यज्ञदानरहितं निर्धर्मं च आसीत्। तादृशं भूतलं दृष्ट्वा पृथुः तं दग्धुम् उद्यतः अभवत्। ततः इयं भूः गोरूपमास्थाय पलायितुमुद्यता। पृथुः तस्याः पृष्ठतः अनुगतः। अन्ते एकदेशे स्थित्वा किं करोमीति भूमिः अब्रवीत्। पृथुः अपि स्थावरस्य चरस्य च ईप्सितं देहि इति तामब्रवीत्। भूः तथास्तु इत्युक्त्वा तत्रैव स्थिता। तां गोरूपां स्थिता भूमिं पृथुः दुदोह। अस्मिन् दोहनकर्मणि अन्नरूपं प्रभूतं दुग्धं प्राप्तम्। तेन अन्नेन पृथुना प्रजाः संरक्षिताः अनुरञ्जिताः च।
राजा - श्रोतव्यम् इदानीं संवृत्तम् ।
शकुन्तला - नन्वेकस्मिन्दिवसे नवमालिकामण्डपे नलिनीपत्रभाजनगतम् उदकं तव हस्ते सन्निहितम् आसीत् ।
राजा - शृणुमस्तावत् ।
शकुन्तला - तत्क्षणे स मे पुत्रकृतको दीर्घापाङ्गो नाम मृगपोतक उपस्थितः । त्वयायं तावत्प्रथमं पिबत्वित्यनुकम्पिना उपच्छन्दित उदकेन। न पुनस्तेऽपरिचयात् हस्ताभ्याशम् उपगतः । पश्चात्तस्मिन्नेव मया गृहीते सलिलेऽनेन कृतः प्रणयः । तदा त्वम् इत्थं प्रहसितोऽसि सर्वः सगन्धेषु विश्वसिति । द्वावप्यत्रारण्यकाविति ।
राजा - एवम् अनृतमयवाद्मधुभिराकृष्यन्ते विषयिणः ।
राजा - भोः तपोधनाः चिन्तयन्नपि न खलु स्वीकरणम् अत्रभवत्याः स्मरामि ।
शकुन्तला - (अपवार्य) आर्यस्य परिणय एव सन्देहः। कुत इदानीं मे दूराधिरोहिण्याशा।
शारद्वतः - शकुन्तले वक्तव्यम् उक्तम् अस्माभिः। सोऽयम् अत्रभवानेवम् आह। दीयताम् अस्मै प्रत्ययप्रतिवचनम्।
शकुन्तला - (अपवार्य) इदम् अवस्थान्तरं गते तादृशेऽनुरागे किं वा स्मारितेन। (प्रकाशम्) पौरव युक्तं नाम ते इमं जनं समयपूर्वं प्रतार्य साम्प्रतम् ईदृशैरक्षरैः प्रत्याख्यातुम् ।
राजा - (कर्णौ पिधाय) शान्तं पापम्। किं मां पातयितुमीहसे।
हनूमान् - अये, वयमरण्यचारिणः । कुतो नाम शौर्यमस्मासु। (विहस्य)
त्वमसि यदि भोः शूरः शूराः न सन्ति कति क्षितौ ।
इयम् अनिभृतिः तेभ्यः सन्दर्शिता यदि शोभते ।
भवतु। अस्मदीयं देशमुपागतवतः तवातिथेः एकवारम् अतिक्रमोऽपि सोढव्य एव।
भीमसेनः - (हसित्वा) भोः साधु निपुणोऽसि, यदुक्तिः क्षमारूपेण परिणमिता।
हनूमान् - (स्वगतम्) साधु। सत्यमसौ भरतकुलप्रसूतो वत्सः, यदेवं मृदुभिः वचोभिः अवस्कन्दितस्यापि अस्य प्रकृतिसुलभात् धैर्यात् न विभ्रष्टं चेतः । (प्रकाशम्) भद्र, कस्त्वम् ईदृक्प्रभावः ।
कर्तव्यमाचरता जनेन कदाचित् सदसि युद्धे वा स्थितिः करणीया भवति। तत्र सदसि वाक्पटुता आचरणीया भवति युद्धे च विक्रमः प्रदर्शनीयो भवति ।
मनसा विचारयता जनेन यशः श्रुतिः चेति गुणद्वयम् वरणीयं भवति। तत्र यशसि अभिरूचिः करणीया, श्रुतौ च व्यसनं करणीयम् ।
प्रत्येकं जनस्य जीवने यथावसरम् उपर्युक्तं प्रसङ्गषट्कमेतदायाति एव। एषु षट्सु प्रसङ्गेषु आगतेषु मानवः यादृशं प्रयत्नमाचरति तादृशं तस्य व्यक्तित्वमाकारितं भवति। यः जनः महता प्रयत्नेन विपत्त्यादिषु अवसरेषु धैर्यादिधारणरूपं व्यवहारमाचरति, तस्य व्यक्तित्वं महत् भवति। यस्य व्यक्तित्वं महदस्ति, स एव महात्मा भवति। एवमस्मिन् श्लोके मानवीयस्य व्यक्तित्वस्य रेखाङ्कनं करोति राजर्षिः भर्तृहरिः। वयमपि यथावसरं करणीयं व्यवहारमाचरन्तः महात्मानः स्याम इति दिक् ।
चेटी - ननु वर्णितोऽसि ।
विदूषकः - (हस्तेन मुखं प्रमृज्य, हस्तं दृष्ट्वा सरोषं दण्डकाष्ठम् उद्यम्य) आहा दास्याः पुत्रि, राजकुलं खलु एतत्। किं ते करिष्ये ? (नायकं निर्दिश्य) भोः युवयोः पुरत एवाहं दास्याः पुत्र्या खलीकृतः। तत्किं मम इह स्थितेन। अन्यतो गमिष्यामि तावत्। (निष्क्रामति ।)
चेटी - सत्यं खलु कुपितो मे आर्यः आत्रेयः। यावदनुगम्य प्रसादयिष्यामि। (गन्तुमिच्छति ।)
नायिका - हने चतुरिके, कथं मामेकाकिनीमुज्झित्वा गच्छसि ।
चेटी - (नायकमुद्दिश्य सस्मितम्) एवमेकाकिनी चिरं भव। (इति निष्क्रान्ता ।)
आन्वीक्षिकीत्रयीवार्त्तानां योगक्षेमसाधनो दण्डः । तस्य नीतिर्दण्डनीतिः ।
सा च अलब्धलाभार्था, लब्धपरिरक्षणी, रक्षितविवर्धनी, वृद्धस्य तीर्थेषु प्रतिपादनी च। तस्यामायत्ता लोकयात्रा। तस्माल्लोकयात्रार्थी राजा नित्यमुद्यतदण्डः स्यात् ।
राजा वार्त्तया प्राप्तेन कोशेन, प्रजायां प्रस्थापितेन दण्डेन च स्वपक्षं परपक्षं च वशीकरोति ।
आन्वीक्षिकीं त्रयीं च विद्यां शिष्टेभ्य उपयुञ्जीत । वार्ताम् अध्यक्षेभ्य उपयुञ्जीत । दण्डनीतिं वक्तृप्रयोक्तृभ्यः च उपयुञ्जीत ॥
मधु श्लेष्मपित्तप्रशमनानाम्, सर्पिः वात-पित्त-प्रशमनानाम्, तैलं वातश्लेष्मप्रशमनानाम्, व्यायामः स्थैर्यकराणाम्, मदनफलं वमनास्थापानानुवासनोपयोगिनाम्, क्षीरघृताभ्यासः रसायनानाम्, चन्दनं दुर्गन्धहरदाहनिर्वापणलोपानाम्, कालभोजनम् आरोग्यकराणाम्, तृप्तिः आहारगुणानाम्, वेगसन्धानम् अनारोग्यकराणाम्, विषादः रोगवर्धनानाम्, स्त्रानं श्रमहराणाम्, हर्षः प्रीणनानाम्, अतिस्वप्नः तन्द्राकराणाम्, सर्वरसाभ्यासः बलकराणाम्, एकरसाभ्यासः दौर्बल्यकराणाम्, लौल्यं क्लेशकराणाम्, सम्प्रतिपत्तिः कालज्ञानप्रयोजनानाम्, अध्यवसायः फलातिपत्तिहेतूनाम्, असमर्थता भयकराणाम्, तद्विद्यसम्भाषा बुद्धिवर्धनानाम्, आयुर्वेदः अमृतानाम्, सद्वचनम् अनुष्ठेयानाम्, सर्वसंन्यासः सुखानामिति ।