किन्तोः कुटिलता (गद्य) संस्कृत - किन्तोः कुटिलता (गद्य)

कस्य कुटिलता प्रायः सर्वत्र विराजते ?

लेखकेन नेतृमहोदयाय किंतु समर्पितम् ?

भूमिः कस्य वंशजानाम् अधिकारे वर्तते ?

मुखस्य कवलमपि कदाचित् किम् अवरोधयति ?

लेखकः किम् आदाय एकस्य साहित्य मर्म ज्ञस्य नेतुः समीपम् अगच्छत् ।

वैद्यमहोदयस्य किन्तुशब्द: मम ……………. संलग्नः आसीत्। (रसवाहिन्यां/ कण्ठनलिकायां)

अयं किन्तुः मध्ये प्रविश्य सर्व कार्य ……………. | (विनाशयति / साधयति)

किन्तु …………….. भोजनं निषिद्यम् अस्ति। (भोज्यादीनां पदार्थानां / गरिष्ठपदार्थानां)

……………. कुटिलता प्रायः सर्वत्र विराजते। (किन्तो: / राज्ञः)

इदं पुस्तकं …………… न लिखितं यदि स्यात् तर्हि सम्यक् भवेत् | (हिन्दीभाषायां / संस्कृते)

केन न्यायेन अहं भोजगोष्ठयां सन्तोषम् अकुर्वन् ?

लेखकाय कीदृशं भोजनं निषिद्वमस्ति ?

नेतृमहोदयस्य साक्षात्कारः कदा सञ्जातः ?

मह्यम् केन अभयं दत्तम् ?

भूमेः अभियोगः कुत्र चलति स्म ?

जीवनस्य विविधक्षेत्रे अहं किन्तोः कुटिलताम् अन्वभवम्। मम जीवने घटितासु घटनासु द्वित्राः घटनाः अत्र वर्णयामि।
एकदा राज्यतः लब्धाया मम भूमेरभियोगो बहोः कालात् न्यायालये चलति स्म। मम पक्षात् सर्वाण्यपि आवश्यकानि प्रमाणानि यथाकालं दत्तानि । साक्षिजनानां साक्ष्यमपि मत्पक्षे समभवत् यत् सा भूमिः अस्मदीयानां वंशजानाम् अधिकारे वर्तते । वाक्कीलेनापि मह्यम् अभयं दत्तं यत् प्रमाणानां बलेन भूमिरियम् अवश्यं भवदधिकारभुक्ता भविष्यति ।
अस्य अभियोगस्य भाग्यनिर्णयः अद्य आसीत्। न्यायाधीशः निर्णयम् अकथयत् "वयं पश्यामः यत् अभियोक्तुः पक्षादावश्यकानि सर्वाण्येव प्रमाणान्यत्र प्रस्तुतानि सन्ति। राज्यतः लब्धायाः भूमेः दानपत्रमपि उपस्थापितम् अस्ति। न्यायालयेन परिज्ञातं यत् भूमिरियम् अभियोक्तुः अधिकारभुक्ता अस्ति।"
अहम् निश्चिन्तः अभवम्। परं न्यायधीशः अग्रे अवदत्, "..... किन्तु राजस्वविभागस्य अधिकारी एतद्विरोधे एकम् पत्रम् प्रेषितवानस्ति। तदुपरि लक्ष्यदानमावश्यकं मन्यामहे। अतः सम्प्रति न्यायः स्थगितः ।"

मदीया चिन्ता गतापि पुनरागता। न्यायाधीशस्य स किन्तुकुन्तः मम अन्तःकरणम् अद्यापि समन्तात् कृन्तति। अपरं च अनेन किन्तुशब्देन आनन्दस्य अनुभवप्रसङ्गे अहं नितान्तम् अनुतापमपि अन्वभवम् ।
एकदा अनेकवर्षाणां परिश्रमेण रचितं सद्यः प्रकाशितं मदीयं पुस्तकमेकम् आदाय अहम् एकस्य साहित्यमर्मज्ञस्य नेतुः समीपमगच्छम्। अस्य पुस्तकस्य विषयः, तस्य प्रस्तुतिः, मुद्रणसौष्ठवं चित्रयोजनं चेति सर्वमपि सुन्दरमासीत्। नेतृमहोदयाय पुस्तकमिदम् अवश्यं रुचिकरं भविष्यतीति मे दृढा श्रद्धा। तेनाहं निश्चिन्तः आसम् ।
अहं सोत्साहं नेतृमहोदयस्य गृहं प्रत्यगच्छम्। क्षणद्वयानन्तरम् एव नेतृमहोदयस्य साक्षात्कारः सञ्जातः । मया नेतृमहोदयस्य करकमलयोः पुस्तकं समर्पितम्। पुस्तकं दृष्ट्वा नेतृमहोदयः प्रसन्नः जातः । अवोचत् च "पुस्तकं ते वस्तुतः एव अद्भुतं निर्मितम् अस्ति। बहुकालानन्तरम् एतादृशं पुस्तकं पश्यामि।" तदनन्तरं सद्य एव "किन्तु ... मत्सम्मतौ पुस्तकमिदं संस्कृते न विलिख्य यदि हिन्दीभाषायां लिखितं स्यात् तर्हि सम्यक् भवेत्।" इत्यवोचत् ।

गृहं प्रतिनिवर्तमानः अहं समस्तेऽपि राजमार्गे किन्तुकृतायाः मर्मवेधकशिक्षायाः उपरि चिन्तामग्नः कर्णम् अमर्दयम्। अनेन किन्तुना मह्यं या शिक्षा दत्ता तां यदि अहम् अनुसरामि तर्हि कदाचिदपि संस्कृतभाषायां पुस्तकलेखनं कर्तुं न पारयामि।
कदाचित् अयं क्रूरः किन्तुशब्दः मुखस्य कवलमपि अवरोधयति। एकदा अहं रुग्णः अभवम्। वैद्यमहोदयस्य कृपया बहोः कालानन्तरं स्वस्थः सञ्जातः । अस्मिन्नेव समये मित्रगोष्ठ्याः निमन्त्रणं प्राप्तम्। भोजगोष्ठ्यां गमनार्थं ममापि इच्छा सञ्जाता। अहं आतुरालयम् अगच्छम्। तत्र गत्वा वैद्यम् अवोचम् "किमहं भोजगोष्ठ्यां गन्तुं समर्थः अस्मि ?" उत्तरम् अलभ्यत "गन्तुमर्हति भवान् । .. किन्तु गरिष्ठपदार्थानां भोजनं निषिद्धमस्तीति।"

वैद्यस्य वचनानि श्रुत्वा भोजगोष्ठ्यां गमनस्य इच्छा अर्धमात्रायां तु अत्रैव समाप्ता। तथापि अहं भोजगोष्ठ्याम् अगच्छम् । अत्र वैद्यमहोदयस्य किन्तुशब्दः मम कण्ठनलिकायां संलग्नः आसीत्। भोजगोष्ठ्यां यं यं पदार्थम् अहं पश्यामि, सः सः पदार्थः गरिष्ठ एवास्तीति प्रतीतिर्भवति स्म। अतः भोजनं विनैव मम भोजः समाप्तः अभवत्। आघ्राणे अर्धभोजनम् इति न्यायेन सन्तोषम् अकरवमहं भोजगोष्ठ्याम् ।
एवम् जीवने अनेकवारम् अस्य किन्तुशब्दस्य शत्रुता सम्मुखमुपस्थिता भवति। बहुवारं दृष्टवानस्मि यत्कार्यं सर्वथा सज्जं सम्पद्यते, सर्वप्रकारैः सिद्धिः हस्तगता भवति, यथैव सफलतायाः मूर्तिः सम्मुखमागच्छति, तथैव क्रूरः अयं किन्तुः मध्ये प्रविश्य सर्वं कार्यं विनाशयति। मानवस्य जीवने किन्तोः इयं कुटिलता प्रायः सर्वत्र विराजते ॥

जीवनस्य विविधक्षेत्रे अहं किन्तोः कुटिलताम् अन्वभवम्। मम जीवने घटितासु घटनासु द्वित्राः घटनाः अत्र वर्णयामि ।
एकदा राज्यतः लब्धाया मम भूमेरभियोगो बहोः कालात् न्यायालये चलति स्म। मम पक्षात् सर्वाण्यपि आवश्यकानि प्रमाणानि यथाकालं दत्तानि।
Q.1. किं अहं कुटिलताम् अनुभवामि?
Q.2. कस्य लब्धाया राज्यतः भूमेरभियोगः चलति?
Q.3. किं दत्तानि मम पक्षात् सर्वाणि प्रमाणानि?
Q.4. कालात् न्यायालये किं चलति?

साक्षिजनानां साक्ष्यमपि मत्पक्षे समभवत् यत् सा भूमिः अस्मदीयानां वंशजानाम् अधिकारे वर्तते। वाक्कीलेनापि मह्यम् अभयं दत्तं यत् प्रमाणानां बलेन भूमिरियम् अवश्यं भवदधिकारभुक्ता भविष्यति।
Q.1. भूमि किं भविष्यति यदि वाक्कीलेन मह्यं अभयं दत्तं स्यात्?
Q.2. किमर्थं वाक्कीलेन मह्यं अभयं दत्तं?
Q.3. साक्षिजनः किमर्थं अपि मत्पक्षे समभवन्ति?
Q.4. वाक्कीलस्य किं फलितमस्ति यदि साक्षिजनः साक्ष्यमपि मत्पक्षे समभवति?

अस्य अभियोगस्य भाग्यनिर्णयः अद्य आसीत्। न्यायाधीशः निर्णयम् अकथयत् "वयं पश्यामः यत् अभियोक्तुः पक्षादावश्यकानि सर्वाण्येव प्रमाणान्यत्र प्रस्तुतानि सन्ति। राज्यतः लब्धायाः भूमेः दानपत्रमपि उपस्थापितम् अस्ति। न्यायालयेन परिज्ञातं यत् भूमिरियम् अभियोक्तुः अधिकारभुक्ता अस्ति।"
Q.1. अभियोगस्य भाग्यनिर्णये कथं अवधारिता भूमिः?
Q.2. न्यायाधीशः किम् अकथयत् भूमिरियम्?
Q.3. अभियोगस्य भाग्यनिर्णये किं प्रमाणं प्रस्तुतं आसीत्?
Q.4. अभियोगस्य भाग्यनिर्णये कथं व्यवहृता भूमिः?

अहम् निश्चिन्तः अभवम्। परं न्यायधीशः अग्रे अवदत्, "..... किन्तु राजस्वविभागस्य अधिकारी एतद्विरोधे एकम् पत्रम् प्रेषितवानस्ति। तदुपरि लक्ष्यदानमावश्यकं मन्यामहे। अतः सम्प्रति न्यायः स्थगितः ।"
मदीया चिन्ता गतापि पुनरागता। न्यायाधीशस्य स किन्तुकुन्तः मम अन्तःकरणम् अद्यापि समन्तात् कृन्तति।
Q.1. न्यायधीशः किं अवदत् अहम् निश्चिन्तः अभवम्?
Q.2. न्यायधीशस्य चिन्ता किमर्थं पुनरागता अस्ति?
Q.3. न्यायधीशस्य कुन्तः किम् अद्यापि समन्तात् कृन्तति?
Q.4. न्यायधीशस्य अभियोगस्य सम्प्रति स्थानम् किम्?

अपरं च अनेन किन्तुशब्देन आनन्दस्य अनुभवप्रसङ्गे अहं नितान्तम् अनुतापमपि अन्वभवम्।
एकदा अनेकवर्षाणां परिश्रमेण रचितं सद्यः प्रकाशितं मदीयं पुस्तकमेकम् आदाय अहम् एकस्य साहित्यमर्मज्ञस्य नेतुः समीपमगच्छम्। अस्य पुस्तकस्य विषयः, तस्य प्रस्तुतिः, मुद्रणसौष्ठवं चित्रयोजनं चेति सर्वमपि सुन्दरमासीत्।
Q.1. अहं किमर्थं नितान्तम् अनुतापमपि अन्वभवम्?
Q.2. पुस्तकस्य विषयः किम् आसीत्?
Q.3. अहं किमर्थं साहित्यमर्मज्ञस्य समीपमगच्छम्?
Q.4. अहं किं एकस्य पुस्तकस्य मुद्रणसौष्ठवं चित्रयोजनं च वर्णयितुं शक्नोमि?

Why does the writer call the word 'kutil' treacherous ?

What was the opinion/reaction of the leader about the book of the writer?

Why could the writer not eat anything in the dinner-party?

Why was the writer sure about the book?

Why did the judge suspend his judgement?