Question 18 Marks
1. आकलन कृती
(१) आकृती पूर्ण करा :
हाकेतून हद्दपार होतेय आई
हंबरायच्या थांबल्यायत गोठ्यातल्या गाई
हरवत चाललाय किराणा आणि भुसार
सुपर मार्केटच्या झगमगाटात झरझर
लोहाराचा भाता आणि कुंभाराचा आवा
निघून चाललाय गावगाड्यासोबत मुकाट
कल्हईची झिलई विस्तवासोबत निघून गेली
मागच्या धगीवर रटरटणारी आमटी
राखेसहित दुरावत गेली गॅसच्या शेगडीवर
बोलाचालीतून निघून चाललीय माझ्या आईची बोली
सुटीत आता खेळत नाहीत मुलं
विटीदांडू आणि लगोऱ्या
थांबून गेलाय त्यांचा दंगा,
आट्यापाट्या आणि पिंगा
परकऱ्या मुली खेळत नाहीत आता
आधीचे मातीतले खेळ
पोरं आता दंग असतात दूरदर्शनच्या चॅनेलवर
बघत क्रिकेटची मॅच
आणि उलगडत क्राइम-थ्रिलर
लिहिते हात आता राहिले नाहीत लिहिते
शब्द बापुडे केवळ वारा
तसे विरून जातायत
मी वाचवतोय माझी कविता
आणि माझी आई
आणि माझी बोली
आणि माझी भूमी
कवितेसोबत
2. आकलन कृती
(१) चौकटी पूर्ण करा :
(i) गॅसशेगडीवर राखेसहित दुरावत गेलेली - ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾
(ii) विस्तवासोबत निघून गेलेली - ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾
(iii) संभाषणातून निघून चाललेली - ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾
(iv) वान्यावर विरून गेलेले - ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾
3. कवितेतील ओळींचा सरळ अर्थ
(१) पुढील ओळींचा सरळ अर्थ लिहा :
• लिहिते हात आता राहिले नाहीत लिहिते
शब्द बापुडे केवळ वारा
तसे विरून जातायत
4. स्वमत :
• 'शब्द बापुडे केवळ वारा' या काव्यपंक्तीतील आशवसौंदर्य शब्दबद्ध करा.
(१) आकृती पूर्ण करा :
हाकेतून हद्दपार होतेय आई
हंबरायच्या थांबल्यायत गोठ्यातल्या गाई
हरवत चाललाय किराणा आणि भुसार
सुपर मार्केटच्या झगमगाटात झरझर
लोहाराचा भाता आणि कुंभाराचा आवा
निघून चाललाय गावगाड्यासोबत मुकाट
कल्हईची झिलई विस्तवासोबत निघून गेली
मागच्या धगीवर रटरटणारी आमटी
राखेसहित दुरावत गेली गॅसच्या शेगडीवर
बोलाचालीतून निघून चाललीय माझ्या आईची बोली
सुटीत आता खेळत नाहीत मुलं
विटीदांडू आणि लगोऱ्या
थांबून गेलाय त्यांचा दंगा,
आट्यापाट्या आणि पिंगा
परकऱ्या मुली खेळत नाहीत आता
आधीचे मातीतले खेळ
पोरं आता दंग असतात दूरदर्शनच्या चॅनेलवर
बघत क्रिकेटची मॅच
आणि उलगडत क्राइम-थ्रिलर
लिहिते हात आता राहिले नाहीत लिहिते
शब्द बापुडे केवळ वारा
तसे विरून जातायत
मी वाचवतोय माझी कविता
आणि माझी आई
आणि माझी बोली
आणि माझी भूमी
कवितेसोबत
2. आकलन कृती
(१) चौकटी पूर्ण करा :
(i) गॅसशेगडीवर राखेसहित दुरावत गेलेली - ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾
(ii) विस्तवासोबत निघून गेलेली - ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾
(iii) संभाषणातून निघून चाललेली - ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾
(iv) वान्यावर विरून गेलेले - ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾
3. कवितेतील ओळींचा सरळ अर्थ
(१) पुढील ओळींचा सरळ अर्थ लिहा :
• लिहिते हात आता राहिले नाहीत लिहिते
शब्द बापुडे केवळ वारा
तसे विरून जातायत
4. स्वमत :
• 'शब्द बापुडे केवळ वारा' या काव्यपंक्तीतील आशवसौंदर्य शब्दबद्ध करा.
Answer
View full question & answer→1. आकलन कृती
(१) आकृती पूर्ण करा :
2. आकलन कृती
(१) चौकटी पूर्ण करा :
(i) रटरटणारी आमटी
(ii) कल्हईची झिलई
(iii) आईची बोली
(iv) बापुडे शब्द
3. कवितेतील ओळींचा सरळ अर्थ
(१) पुढील ओळींचा सरळ अर्थ लिहा :
• आता कुणाकडूनही पूर्वीसारख्या गोष्टी लिहिल्या जात नाहीत. लिहिणाऱ्या हातांचा सराव थांबलाय. शब्द केविलवाणे होऊन फक्त वाऱ्यासारखे विरून जातात.
4. स्वमत :
• पूर्वीच्या काळातील कविता किंवा साहित्य उच्च सांस्कृतिक मूल्ये जपणारे होते. जीवनानुभूतीतून आदर्श व प्रेरणा जनमानसाला मिळत होत्या. परंतु आता लिहिणाऱ्या हातांतून सकस साहित्यनिर्मिती होत नाही, हे कवीला सांगायचे आहे. जो शब्दपसारा दिसतो तो भावनाशून्य व पोकळ आहे, असे कवीला म्हणायचे आहे. शाश्वत राहणारे अभिजात साहित्य निर्माण होत नाही, याची खंत व्यक्त करताना कवी म्हणतो की, आताचे शब्द केविलवाणे झाले आहेत व ते वाऱ्यावर विरून जात आहेत. आता लिहिल्या जाणाऱ्या शब्दांची नश्वरता व तात्कालिकता कवीला या ओळीतून सांगायची आहे.
(१) आकृती पूर्ण करा :
2. आकलन कृती
(१) चौकटी पूर्ण करा :
(i) रटरटणारी आमटी
(ii) कल्हईची झिलई
(iii) आईची बोली
(iv) बापुडे शब्द
3. कवितेतील ओळींचा सरळ अर्थ
(१) पुढील ओळींचा सरळ अर्थ लिहा :
• आता कुणाकडूनही पूर्वीसारख्या गोष्टी लिहिल्या जात नाहीत. लिहिणाऱ्या हातांचा सराव थांबलाय. शब्द केविलवाणे होऊन फक्त वाऱ्यासारखे विरून जातात.
4. स्वमत :
• पूर्वीच्या काळातील कविता किंवा साहित्य उच्च सांस्कृतिक मूल्ये जपणारे होते. जीवनानुभूतीतून आदर्श व प्रेरणा जनमानसाला मिळत होत्या. परंतु आता लिहिणाऱ्या हातांतून सकस साहित्यनिर्मिती होत नाही, हे कवीला सांगायचे आहे. जो शब्दपसारा दिसतो तो भावनाशून्य व पोकळ आहे, असे कवीला म्हणायचे आहे. शाश्वत राहणारे अभिजात साहित्य निर्माण होत नाही, याची खंत व्यक्त करताना कवी म्हणतो की, आताचे शब्द केविलवाणे झाले आहेत व ते वाऱ्यावर विरून जात आहेत. आता लिहिल्या जाणाऱ्या शब्दांची नश्वरता व तात्कालिकता कवीला या ओळीतून सांगायची आहे.
