ટપકતો નળ રિપેર કરાવવો એ પાણી બચાવવાનું કાર્ય કહેવાય.

પાણી પીધા વિના લાંબો સમય ચલાવી શકાય છે.

વરસાદનું બધું જ પાણી નદી દ્વારા દરિયામાં વહી જાય છે.

ગામમાં પશુઓને પાણી પીવા માટે હવાડો હોય છે.

પગથિયાંવાળા અને ઊંડા પાણીના સ્ત્રોતને કુવો કહેવાય છે.

પાણીનો મુખ્ય સ્ત્રોત વરસાદ છે.

પૃથ્વી પરના બધાં જ જીવોને પાણીની જરૂર પડે છે.

પાણી વિના ખેતી થઈ શકે છે.

ઝરણાં, નદી, તળાવ અને કુવા પાણીનાં પ્રાપ્તિસ્થાન કહેવાય છે.

આપણા ઘરમાં આવેલો પાણીનો નળ એ પાણીનો સ્રોત કહેવાય છે.

ગડસીસરની આસપાસ બગીચો બનાવવામાં આવ્યો હતો.

આજે પણ ગડસીસરનો ઉપયોગ પહેલાંની જેમ થાય છે.

ગુજરાતની મોટા ભાગની નદીઓમાં બારેમાસ પાણી હોય છે.

હાલમાં પણ નવા ઘરોમાં વરસાદી પાણીના સંગ્રહની પ્રથા ચાલુ છે.

પહેલાંના સમયમાં પાણી ભરવા માટે સ્ટીલનાં વાસણોનો ઉપયોગ થતો હતો.

પહેલાંના સમયમાં પાણિયારા અને જળઘરના પથ્થરોમાં સુંદર કોતરણી કરવામાં આવતી હતી.

નંદામાં પાંચ પ્રવેશદ્વાર હોય છે.

ધરતી પર પાણી સૌ કોઈ માટે છે.' – પાણી બચાવવાના આવાં છ સૂત્રો લખો.

આપણે પીવાનું પાણી ક્યાંથી મેળવીએ છીએ ?

પાણીના સ્ત્રોત કયા કયા છે ?

પૃથ્વી પર પાણીની જરૂર કોને કોને પડે છે ?

શું તળાવ નું પાણી ચોખ્યું છે? તેને નિયમિત સાફ કરવામાં આવે છે?

તમારા ઘરની આસપાસ ના તળાવનું પાણી કોણ વાપરે છે?

તમારા ઘર ની આસપાસ તળાવની જગ્યાએ કોઈ તહેવાર મનાવાય છે?

તમારા ઘર પાસે તળાવ માં આજે, ત્યાં થોડું પણ પાણી છે કે તે સુકાઈ ગયું છે?

પાણીનો સ્ત્રોત એટલે શું?

પાણીનો મુખ્ય સ્ત્રોત કયો છે?

તમારા ઘરમાં પાણીનો સંગ્રહ શામાં કરવામાં આવે છે?

તમારા ઘરમાં કયાં કયાં કામ માટે વધુ પાણીની જરૂર પડે છે?

જમીન પર પડેલા વરસાદનું પાણી ક્યાં ક્યાં વહી જાય છે?

અતિવૃષ્ટિ એટલે શું?

અનાવૃષ્ટિ એટલે શું?

હજારો વર્ષ પહેલાં ભારત આવેલા અલ-બિરુની નામના મુસાફર કયા દેશના વતની હતા?

ત્રણ અને ચાર પ્રવેશદ્વારવાળી વાવનાં નામ જણાવો.

તમે જળાશયોની નજીક સુંદર ઇમારતો જોઈ છે? ક્યાં?

રાજાએ ગડસીસરની આસપાસ શું શું બનાવ્યું હતું?

બાળકો ગડસીસરના ઘાટ પર શા માટે આવતા હતા ?

પહેલાંના સમયમાં લોકો પીવાનું પાણી કેવી રીતે મેળવતા હતા?

આપણા પૂર્વજોએ જળસંચય માટેના કયા કયા ઉપાયો યોજ્યા હતા?

અત્યારે લોકો પાણી મેળવવા કયા સ્રોતોનો ઉપયોગ કરે છે ?

અત્યારે તમારા ઘરમાં પીવાનું પાણી કેવી રીતે મળે છે? (નમૂનારૂપ ઉત્તર)

પહેલાંના સમયમાં પાણી ભરવા માટે કઈ ધાતુનાં વાસણો વપરાતાં હતાં?

જળને ક્યારે વધાવવામાં આવે છે ?

ગડસીસર કોણે અને ક્યારે બંધાવેલું?

કૂવા અને વાવમાં પાણી ક્યાંથી આવે છે?

જમીન કેવી રીતે પાણી શોષે છે ?

વાવ કોને કહે છે ?

અલ-બિરુનીની નોંધ પ્રમાણે ભારતમાં તળાવો બનાવવા શેનો ઉપયોગ થતો હતો?

અલ-બિરુનીએ તેમની નોંધમાં ભારતીય લોકોની કઈ કુશળતાનાં વખાણ કર્યા છે?

ઇતિહાસ જાણવાના લેખિત સ્રોતો કયા ક્યા છે?

આજે ગડસીસરનો ઉપયોગ શા માટે નથી થતો ?

ગડસીસર તળાવની બનાવટમાં શું ખૂબી હતી ?

પહેલાંના સમયમાં અને અત્યારના સમયમાં મુસાફરોને પાણીની તકલીફ ન પડે તે માટે વ્યવસ્થા હોય છે ?

પાણીનો ઉપયોગ ક્યાં ક્યાં થાય છે?

ઘરમાં પાણીની બચત કરવા શું શું કરવું જોઈએ?

જમીન કેવી રીતે પાણી શોષે છે અને તે કૂવા અને વાવ સુધી કેવી રીતે પહોંચે છે?

તમે ક્યારેય તમારા વિસ્તારમાં પાણીની અછતનો સામનો કર્યો છે? જો હા, તો પછી તેનું કારણ શું હતું?

તમારા દાદા-દાદી ઘરવપરાશ માટે પાણી ક્યાંથી મેળવતાં? અત્યારે કોઈ ફેરફાર છે?

પહેલાના સમયમાં મુસાફરો માટે પાણીની કેવી વ્યવસ્થા કરવામાં આવતી હતી? ઉદાહરણ તરીકે, પરબ, મશક અથવા કંઈ બીજું? અત્યારે લોકો મુસાફરીમાં પાણી માટે શું કરે છે?

તમારા ઘરની નજીક ના તળાવની આસપાસ કેવી ઇમારતો છે?

પશુઓને પાણી પીવા માટેના હવાડા તમારા ગામમાં છે? ક્યાં ક્યાં?

પુનિત જ્યાં રહે છે ત્યાં બે જૂના કૂવા છે. તેનાં દાદી કહે છે કે પંદર-વીસ વર્ષ પહેલાં આ કૂવામાં પાણી હતું. પરંતુ અત્યારે કૂવાનું પાણી સુકાઈ ગયું. કારણ કે ...

તમે કોઈ સમાચારપત્રમાં આવા સમાચાર ક્યારેય વાંચ્યા છે? લોકો તેમની પાણીની પરેશાનીનો ઉકેલ કેવી રીતે લાવે છે? શું તેઓ કોઈ જૂના તળાવ અને વાવનું સમારકામ કરી તેનો ઉપયોગ ફરી કરે છે?

ઘરમાં તમે પીવાનું પાણી ક્યાંથી મેળવો છો?

“ પાણી એ જીવનનું અમૃત છે.” સમજાવો.

તમે તમારી આસપાસ પાણીનો બગાડ થતો જોયો છે? ચર્ચા કરો.

વરસાદથી આપણને શો લાભ થાય છે?

ગ્રામપંચાયત, નગરપાલિકા અને મ્યુનિસિપાલિટીમાં કયા કયા વેરા ભરો છો?

અલ-બિરુનીની નોંધ મુજબ ભારતમાં તળાવોની તે સમયે શી વિશેષતા હતી?

પહેલાંના સમયમાં લોકો તળાવો શા માટે બંધાવતા હતા ?

પહેલાના સમયમાં ગુજરાત અને રાજસ્થાનના મોટા ભાગની નદીઓમાં આખું વર્ષ પાણી રહેતું ન હતું, છતાં ત્યાંનાં ગામડાંઓમાં પાણીની અછત ન હતી; શા માટે ?

હાલમાં સરકાર દ્વારા જળસંચય માટે કયા ઉપાયો યોજવામાં આવ્યા છે ?

તમારી શાળાની આસપાસનો વિસ્તાર જુઓ. ત્યાં કોઈ ખેતર, પાકા રસ્તા, વાડીઓ, ગટર વગેરે હોઈ શકે. તે વિસ્તારઢાળવાળો છે, પથરાળ છે કે સપાટ છે? વિચારો, ત્યાં વરસાદ આવે તો શું થાય? વરસાદનું પાણી ક્યાં જશે? – ગટરમાં, પાઇપમાં કે ખાડાઓમાં? થોડું પાણી જમીનમાં પણ ઊતરે છે?

દેડકી માઈએ અલવરના લોકોને સ્થળાંતર કરવામાંથી કેવી રીતે બચાવ્યા?

જળસંચય માટે આપણે કયા કયા ઉપાયો યોજી શકીએ ?

આજે ઘણા લોકોને પૂરતું પાણી મળતું નથી ? શા માટે ?

બધાંને જીવવાનો હક છે. તેમ છતાં શું દરેક વ્યક્તિ જીવવા માટે પૂરતું પાણી મેળવે છે? અમુકને તો પીવા માટે પણ પૂરતું પાણી મળતું નથી. એવું કેમ હશે કે કેટલાક લોકોએ પીવાનું પાણી ખરીદવું પડે છે? શું આવું હોવું જોઈએ? ધરતી પર પાણી દરેક માટે છે. કેટલાંક લોકો જમીનમાં ઊંડેથી બોરવેલમાંથી પાણીમેળવે છે. તે કેટલા અંશે સાચું છે? તમે ક્યારેય આવું જોયું છે? ઘણા લોકો સીધા પાણી પુરવઠાની પાઇપ સાથે પંપ કેમ જોડે છે? આના લીધે બીજા લોકોને કેટલી મુશ્કેલી પડે છે? શું તમને આવોકોઈ અનુભવ છે?

'ધરતી પર પાણી સૌ કોઈ માટે છે.' - પાણી બચાવવાના આવાં છ સૂત્રો લખો .