ખભા આગળ ઉપસેલ બે અસ્થિઓ. .

જઠરની નીચે આવેલા વિભિન્ન અંગોને રક્ષણ આપે છે.

મનુષ્યના પીઠ પર આવેલ અનેક નાના-નાના હાડકાંઓની બનેલ રચના એટલે .

પાંસળીઓ, છાતીના હાડકાં અને કરોડસ્તંભ એક પિંજરનું નિર્માણ કરે છે તેને કહે છે.

ચિત્ર દ્વારા આપણે શરીરનાં બધા હાડકાઓનાં આકારનો ખ્યાલ મેળવીએ છીએ.

ખોપરીનું જડબું અચલ સાંધા ધરાવે છે.

શરીરના બધા હાડકાંઓ એક સુંદર આકાર પ્રદાન કરવા માટે એક માળખું તૈયાર કરે છે તેને કહીએ છીએ.

હાડકાંઓ જે સાંધાની મદદથી હલનચલન કરી શકતાં નથી તેને કહે છે.

સાંધાથી આગળ અથવા પાછળ એક જ દિશામાં ગતિ થઈ શકે છે.

માં મિજાગરોનો સાંધો આવેલ હોય છે.

સાંધામાં વેલણાકાર અસ્થિ એક વલયમાં ફરે છે.

ખભા અને હાથને જોડતો સાંધો પ્રકારનો છે.

ગરદન તથા શીર્ષને જોડતો સાંધો છે.

જે સ્થાને બે ભાગો એકબીજા સાથે જોડાયેલા હોય છે તેને કહે છે.

આપણે શરીરનાં કેટલાંક ને સ્વતંત્રરૂપે બધી દિશામાં ફેરવી શકીએ છીએ.

ખોપરીનું કયું અસ્થિ ગતિ (હલનચલન) કરે છે?

આપણી કોણી પાછળની તરફ કેમ વળી શકતી નથી?

ખલ-દસ્તો સાંધો એટલે શું ?

માછલીની રચના કેવી કહેવાય છે ?

પક્ષીઓનાં હાડકાં કેવા હોય છે ?

કયાં પક્ષીઓ પાણીમાં તરે છે ?

વંદામાં પૃષ્ઠ સ્નાયુઓ શું કાર્ય કરે છે ?

વંદામાં કયા સ્નાયુ ચાલવામાં સહાય કરે છે ?

વંદામાં કેટલાં પગે હોય છે ?

ગોકળગાય શેની મદદથી ગતિ કરે છે ?

વંદાના પ્રચલન માટેનાં અંગો કયાં ક્યાં છે?

કોઈ અસ્થિને ગતિ પ્રદાન કરાવવા માટે કેટલા સ્નાયુઓને સંયુક્ત રીતે કાર્ય કરવું પડે છે ?

સ્નાયુઓ કેમ ઉપસી આવે છે ?

ખોપરી આપણા શરીરના કયા મહત્ત્વનાં અંગનું રક્ષણ કરે છે ?

આપણે શરીરનાં બધાં હાડકાંઓના આકારનો ખ્યાલ કેવી રીતે મેળવી શકીએ છીએ ?

મિજાગરો સાંધો ક્યાં જોવા મળે છે ?

ઊખળી સાંધોનું ઉદાહરણ આપો.

અળસિયાનું શરીર શેનાથી બનેલું છે ?

પાણીમાં તરી શકે તેવાં પક્ષીઓનાં બે નામ જણાવો.

શરીરની ધારારેખીય રચનાથી શો ફાયદો થાય છે?

શરીરની ધારારેખીય રચના એટલે શું?

શરીરની ધારારેખીય રચના એટલે શું?

વંદો કઈ રીતો દ્વારા પ્રચલન કરે છે?

પક્ષીઓને ઊડવા માટે કઈ વિશિષ્ટ રચનાઓ હોય છે ?

શરીરના અવયવોનું હલનચલન શાને કારણે થાય છે ?

શરીરમાં કાસ્થિ (કૂર્ચા) ક્યાં ક્યાં આવેલી છે ?

કાસ્થિ એટલે શું?

પાંસળી પિંજર શાનું બનેલું છે?

આપણા શરીરમાં સાંધા કઈ રીતે ઉપયોગી છે?

સાંધો એટલે શું?

કંકાલ એટલે શું?

પ્રચલન એટલે શું?

પાણીમાં તરી શકે તેવાં પક્ષીઓનાં બે નામ જણાવો.

વંદો કઈ રીતો દ્વારા પ્રચલન કરે છે?

પક્ષીઓને ઊડવા માટે કઈ વિશિષ્ટ રચનાઓ હોય છે ?

શરીરના અવયવોનું હલનચલન શાને કારણે થાય છે ?

કાસ્થિ એટલે શું?

પાંસળી પિંજર શાનું બનેલું છે?

આપણા શરીરમાં સાંધા કઈ રીતે ઉપયોગી છે?

સાંધો એટલે શું?

કંકાલ એટલે શું?

પ્રચલન એટલે શું?

પક્ષીઓ શા માટે ઊડી શકે છે ?

ગોતાખોર પાણીમાં સરળતાથી ગતિ કરવા શું કરે છે ?

સંકોચનશીલ અવસ્થામાં સ્નાયુ કેવા હોય છે ?

માનવકંકાલ શેનું બનેલું છે ?

સ્કંધાસ્થિ કોને કહે છે ?

છાતીના હાડકાં અને કરોડસ્તંભ સાથે જોડાઈને પાંસળી પિંજરનું નિર્માણ કરે છે

પાંસળી પિંજર કોના દ્વારા નિર્માણ પામે છે ?

આપણા શરીરના વિભિન્ન અંગોને વિવિધ આકારે કોણ પ્રદાન કરે છે ?

અચલ સાંધો એટલે શું ?

સાંધા એટલે શું ?

પ્રાણીઓની એક સ્થાનથી બીજા સ્થાન સુધી પ્રચલન કરવાની રીતો કઈ છે ?

ખલ-દસ્તા સાંધો અને મિજાગરા સાંધો

અસ્થિ અને કાસ્થિ

પાંસળી પિંજર(છાતીના પિંજર)ની રચના જાણવો.

પ્રયોગ : માછલીના શરીરની ધારારેખીય રચના તેને પાણીમાં તરવામાં મદદરૂપ બને છે તે સમજવું.

પ્રયોગ : વદાની ગતિમાં સહાયરૂપ થતા શરીરના ભાગોનું અવલોકન કરવું.

પ્રયોગ : ગોકળગાયની ગતિનું નિરીક્ષણ કરવું.

પ્રયોગ : પાંસળી પિંજર(છાતીના પિંજર)ની રચના જાણવી.

પ્રયોગ : અળસિયાની ગતિનું નિરીક્ષણ કરવું.

પ્રયોગ : નમૂનો બનાવી મિજાગરા સાંધાની રચના અને કાર્ય સમજવાં.

પ્રયોગ : નમૂનો બનાવી ખલ-દસ્તા સાંધાની રચના અને કાર્ય સમજવાં.

પ્રયોગ : હાડકાંના સાંધાની અગત્ય સમજવી.

આપણી કોણી પાછળથી વળી શકતી નથી.

ખલ-દસ્તો સાંધો એટલે શું ? ઉદાહરણ આપી તેનું કાર્ય જણાવો.

ટૂંક નોંધ લખો : પાંસળી પિંજર

ટૂંક નોંધ લખો : પાંસળી પિંજર

વૈજ્ઞાનિક કારણો આપો: માછલી પાણીમાં સરળતાથી તરી શકે છે.

વૈજ્ઞાનિક કારણો આપો: પક્ષીઓનું શરીર ઊડવા માટે અનુકૂલિત હોય છે.

વૈજ્ઞાનિક કારણો આપો: અળસિયાં ખેડૂતનાં મિત્ર ગણાય છે.

વૈજ્ઞાનિક કારણો આપો: શરીરના અંગને આંતરિક ઈજા થતાં ડૉક્ટર સારવાર કરતાં પહેલાં ઍક્સ-રે ચિત્ર લેવડાવવાની સલાહ આપે છે.

વૈજ્ઞાનિક કારણો આપો: નાનાં બાળકોને ટટ્ટાર બેસવાની ટેવ પાડવી જોઈએ.

સાપ કેવી રીતે ગતિ કરે છે તે સમજાવો.

માછલીની તરવાની પ્રક્રિયા સમજાવો.