अस्य रूपकस्यायं सन्देशः यथा गोपालः स्वकीयां गां प्रेम्णा परिपालयत… - Vidyadip

Question

अस्य रूपकस्यायं सन्देशः यथा गोपालः स्वकीयां गां प्रेम्णा परिपालयति, परिपालितां च गाम् असौ प्रातः सायं चेति नियतकालं नियतपरिमाणं च दोग्धि, तथा राजा अपि स्वकीयं भूतलं प्रेम्णा परिपालयेत्। परिपालितं च भूतलम् असौ शरदि वर्षायाम् चेति नियतकालं नियतपरिमाणमेव दुह्यात्।
Q.1. गोपालः किं प्रेम्णा परिपालयति?
Q.2. गोपालः केन कालेन गाम् दोग्धि?
Q.3. राजा किं प्रेम्णा परिपालयेत्?
Q.4. राजा केन कालेन भूतलं दुह्यात्?

✓

Answer

A-1 गोपालः स्वकीयां गां प्रेम्णा परिपालयति।
A-2 गोपालः गाम् प्रातः सायं चेति नियतकालं नियतपरिमाणं च दोग्धि।
A-3 राजा स्वकीयं भूतलं प्रेम्णा परिपालयेत्।
A-4 राजा भूतलं शरदि वर्षायाम् चेति नियतकालं नियतपरिमाणमेव दुह्यात्।

Need a full question paper?

Generate a complete, print-ready paper with questions like this in minutes — across 16+ boards, with answer keys.

Start Generating Free

Explore more

More "अनुच्छेदं पठित्वा प्रश्नानाम् उत्तराणि संस्कृत-भाषायां लिखित । [4M]" from पृथुचरितम् (गद्य)→पृथुचरितम् (गद्य) — all question types→संस्कृत STD 11 Science question papers→Gujarat Board STD 11 Science question papers→Gujarat Board question paper generator→

Similar questions

त्रयी वार्ता दण्डनीतिश्चेति मानवाः। वार्ता दण्डनीतिश्चेति बार्हस्पत्याः । दण्डनीतिरेका विद्या इति औशनसाः । चतस्र एव विद्या इति कौटिल्यः। ताः च आन्वीक्षिकी त्रयी वार्त्ता दण्डनीतिश्च। साङ्ख्यं योगो लोकायतं चेत्यान्वीक्षिकी। धर्माधर्मों त्रय्याम् । अर्थानर्थों वार्त्तायाम्। नयापनयौ दण्डनीत्याम्।
Q.1. आचार्याः के त्रयीं वार्तां, दण्डनीतिं च विद्यन्ते?
Q.2. औशनसः किं दण्डनीतिरेकां विद्यामानीं मन्यन्ते?
Q.3. कौटिल्यः के विद्याः चतस्रः इति स्वीकरोति?
Q.4. आन्वीक्षिकी इत्यस्मिन् विद्यायां किं अध्ययन्ते?

नायकः - वयस्य, सम्यगुपलक्षितम् ।
एतन्मुखं प्रियायाः शशिनं जित्वा कपोलयोः कान्त्या।
तापानुरक्तमधुना कमलं ध्रुवमीहते जेतुम् ॥
(मलयवतीं हस्ते गृहीत्वा) प्रिये, इहोपविशामः । (सर्वे उपविशन्ति ।)
नायकः - (नायिकायाः मुखं पश्यन्) प्रिये, वृथैव त्वमस्माभिः परिखेदिता। एतत्ते मुखं नन्दनोद्यानम्, अन्यत् केवलं वनम् ।
Q.1. नायकः किमर्थं प्रियायाः शशिनं जित्वा कपोलयोः कान्त्या एतन्मुखं सम्यगुपलक्षितम् इति वदति?
Q.2. नायकः कस्य हस्ते मलयवतीं गृहीत्वा प्रिये, इहोपविशामः इति वदति?
Q.3. नायकस्य किं प्रियायाः मुखं परिखेदितं इति नायिकायाः वचनं कथयति?
Q.4. नायकः किं प्रियायाः साथे सर्वे उपविशन्ति इति किं प्रकटयति?

शिष्यः - कोऽयं नाम होलिकोत्सवः । कदा चायमायाति ।
गुरुः - होलिकायाः उत्सवः - होलिकोत्सवः। सः फाल्गुनमासस्य पूर्णिमायां तिथौ आयाति।
शिष्यः - केयं होलिका ?
गुरुः - होलिका नाम एका स्त्री। सा च हिरण्यकशिपोः असुरराजस्य भगिनी।
Q.1. होलिकोत्सवस्य नाम किम्?
Q.2. होलिकोत्सवः कदा आयाति?
Q.3. होलिका किम् अस्ति?
Q.4. होलिका अस्या भागिन्याः नाम किम्?

पूर्व त्विदं पर्व नवसस्येटिनाम्ना प्रसिद्धमासीत्। नवं नाम नवीनम्, सस्यं नाम धान्यम् अन्नं वा इष्टि नाम यज्ञः, अग्नौ देवेषु वा आहुत्याः प्रदानम् । कृषिप्रधाने भारते वर्षे जनाः वर्षायामृतौ धान्यानि वपन्ति। तस्यायं परिपाककालः । क्षेत्रेषूत्पन्नं धान्यं कृषकाः अद्यस्वगृहमानयन्ति। सर्वप्रथमं तेऽग्निभ्यः देवेभ्यः वाऽस्य नवसस्यस्य आहुति। ददति। तदनन्तरमग्निना संस्कृतं लाजारूपमन्नं सर्वेभ्यः वितरन्ति ।
प्रश्ना: -
Q.1. इदं दीपावलिपर्व पुरा किनाम्ना प्रसिद्धम् आसीत् ?
Q.2. 'नवसस्येष्टि' शब्दस्य किं तात्पर्यम् ?
Q.3. धान्यस्य परिपाककालः कः?
Q.4. धान्यं स्वगृहम् आनीय कृषकाः सर्वप्रथमं किं कुर्वन्ति ?

अतिस्वप्नः तन्द्राकराणाम्, सर्वरसाभ्यासः बलकराणाम्, एकरसाभ्यासः दौर्बल्यकराणाम्, लौल्यं क्लेशकराणाम्, सम्प्रतिपत्तिः कालज्ञानप्रयोजनानाम्, अध्यवसायः फलातिपत्तिहेतूनाम्, असमर्थता भयकराणाम्, तद्विद्यसम्भाषा बुद्धिवर्धनानाम्, आयुर्वेदः अमृतानाम्, सद्वचनम् अनुष्ठेयानाम्, सर्वसंन्यासः सुखानामिति।
Q.1. अतिस्वप्नस्य किमर्थं उपयोगः भवति?
Q.2. सर्वरसाभ्यासस्य किमर्थं उपयोगः भवति?
Q.3. एकरसाभ्यासस्य किमर्थं उपयोगः भवति?
Q.4. आयुर्वेदस्य किमर्थं उपदिश्यते?

साक्षिजनानां साक्ष्यमपि मत्पक्षे समभवत् यत् सा भूमिः अस्मदीयानां वंशजानाम् अधिकारे वर्तते। वाक्कीलेनापि मह्यम् अभयं दत्तं यत् प्रमाणानां बलेन भूमिरियम् अवश्यं भवदधिकारभुक्ता भविष्यति।
Q.1. भूमि किं भविष्यति यदि वाक्कीलेन मह्यं अभयं दत्तं स्यात्?
Q.2. किमर्थं वाक्कीलेन मह्यं अभयं दत्तं?
Q.3. साक्षिजनः किमर्थं अपि मत्पक्षे समभवन्ति?
Q.4. वाक्कीलस्य किं फलितमस्ति यदि साक्षिजनः साक्ष्यमपि मत्पक्षे समभवति?

वैद्यमहोदयस्य कृपया बहोः कालानन्तरं स्वस्थः सञ्जातः । अस्मिन्नेव समये मित्रगोष्ठ्याः निमन्त्रणं प्राप्तम्। भोजगोष्ठ्यां गमनार्थं ममापि इच्छा सञ्जाता। अहं आतुरालयम् अगच्छम्। तत्र गत्वा वैद्यम् अवोचम् "किमहं भोजगोष्ठ्यां गन्तुं समर्थः अस्मि ?" उत्तरम् अलभ्यत - "गन्तुमर्हति भवान्। .. किन्तु गरिष्ठपदार्थानां भोजनं निषिद्धमस्तीति।"
Q.1. वैद्यमहोदयस्य किमर्थं आतुरालयम् अगच्छम्?
Q.2. अहं वैद्यमहोदयस्य किम् अवोचम्?
Q.3. वैद्यमहोदयः किम् उत्तरं अलभ्यत्?
Q.4. वैद्यमहोदयस्य स्वास्थ्यस्थितिः कथं प्रकटीकृता अस्ति?

यः जनः महता प्रयत्नेन विपत्त्यादिषु अवसरेषु धैर्यादिधारणरूपं व्यवहारमाचरति, तस्य व्यक्तित्वं महत् भवति। यस्य व्यक्तित्वं महदस्ति, स एव महात्मा भवति। एवमस्मिन् श्लोके मानवीयस्य व्यक्तित्वस्य रेखाङ्कनं करोति राजर्षिः भर्तृहरिः। वयमपि यथावसरं करणीयं व्यवहारमाचरन्तः महात्मानः स्याम इति दिक् ।
Q.1. विपत्त्यादिषु अवसरेषु किं धैर्यादिधारणरूपं व्यवहारमाचरति यः जनः?
Q.2. यस्य व्यक्तित्वं महदस्ति, स एव कः भवति?
Q.3. श्लोके किं करोति राजर्षिः भर्तृहरिः?
Q.4. वयमपि किं अनुभवामः इति दिक्?

पुरस्कारेण प्रसन्नवदनः कालिदासः उपस्थितान् जनान् प्रत्यवोचत् -
प्रवाहपतितो लोकः प्रवाहमनुसेवते। सेवमानः प्रवाहं तं कार्यं साधयते मुदा ॥
वैचित्र्यादस्य विश्वस्य प्रवाहे सेवितेऽपि वा। कार्यसाधनवेलायां मानवः निष्फलो भवेत् ॥
मामिवानुसरन्प्राज्ञो विरुद्धं मन्त्रयेत् क्वचित्। भस्म भवतु नो रज्जुः रज्जुर्भस्म भवत्विति ॥
Q.1. किं प्रकारेण प्रसन्नवदनः कालिदासः उपस्थितान् जनान् प्रत्यवोचत्?
Q.2. कार्यसाधनवेलायाम् मानवः किं भवेत् निष्फलः?
Q.3. कः मामिवानुसरन्न् प्राज्ञः?
Q.4. किं प्राज्ञः विरुद्धं मन्त्रयेत् क्वचित्?

बहुवारं दृष्टवानस्मि यत्कार्यं सर्वथा सज्जं सम्पद्यते, सर्वप्रकारैः सिद्धिः हस्तगता भवति, यथैव सफलतायाः मूर्तिः सम्मुखमागच्छति, तथैव क्रूरः अयं किन्तुः मध्ये प्रविश्य सर्वं कार्यं विनाशयति। मानवस्य जीवने किन्तोः इयं कुटिलता प्रायः सर्वत्र विराजते ॥
Q.1. किं वर्ण्यते यत्कार्यं बहुवारं दृष्टवानस्मि?
Q.2. के प्रकारे सर्वप्रकारैः सिद्धिः हस्तगता भवति?
Q.3. मानवस्य जीवने कः प्रायः सर्वत्र विराजते?
Q.4. तथा के प्रकारे क्रूरः मध्ये प्रविश्य सर्वं कार्यं विनाशयति?