साक्षिजनानां साक्ष्यमपि मत्पक्षे समभवत् यत् सा भूमिः अस्मदीयानां … - Vidyadip

Question

साक्षिजनानां साक्ष्यमपि मत्पक्षे समभवत् यत् सा भूमिः अस्मदीयानां वंशजानाम् अधिकारे वर्तते। वाक्कीलेनापि मह्यम् अभयं दत्तं यत् प्रमाणानां बलेन भूमिरियम् अवश्यं भवदधिकारभुक्ता भविष्यति।
Q.1. भूमि किं भविष्यति यदि वाक्कीलेन मह्यं अभयं दत्तं स्यात्?
Q.2. किमर्थं वाक्कीलेन मह्यं अभयं दत्तं?
Q.3. साक्षिजनः किमर्थं अपि मत्पक्षे समभवन्ति?
Q.4. वाक्कीलस्य किं फलितमस्ति यदि साक्षिजनः साक्ष्यमपि मत्पक्षे समभवति?

✓

Answer

A-1 सा भूमिर् अधिकारभुक्ता भविष्यति।
A-2 यत् प्रमाणानां बलेन भूमिर् अवश्यं भवदधिकारभुक्ता भविष्यति।
A-3 साक्षिजनानां अस्मदीयानां वंशजानां अधिकारे वर्तते।
A-4 मह्यम् अभयं दत्तं स्यात्।

Need a full question paper?

Generate a complete, print-ready paper with questions like this in minutes — across 16+ boards, with answer keys.

Start Generating Free

Explore more

More "अनुच्छेदं पठित्वा प्रश्नानाम् उत्तराणि संस्कृत-भाषायां लिखित । [4M]" from किन्तोः कुटिलता (गद्य)→किन्तोः कुटिलता (गद्य) — all question types→संस्कृत STD 11 Science question papers→Gujarat Board STD 11 Science question papers→Gujarat Board question paper generator→

Similar questions

पूर्व त्विदं पर्व नवसस्येटिनाम्ना प्रसिद्धमासीत्। नवं नाम नवीनम्, सस्यं नाम धान्यम् अन्नं वा इष्टि नाम यज्ञः, अग्नौ देवेषु वा आहुत्याः प्रदानम् । कृषिप्रधाने भारते वर्षे जनाः वर्षायामृतौ धान्यानि वपन्ति। तस्यायं परिपाककालः । क्षेत्रेषूत्पन्नं धान्यं कृषकाः अद्यस्वगृहमानयन्ति। सर्वप्रथमं तेऽग्निभ्यः देवेभ्यः वाऽस्य नवसस्यस्य आहुति। ददति। तदनन्तरमग्निना संस्कृतं लाजारूपमन्नं सर्वेभ्यः वितरन्ति ।
प्रश्ना: -
Q.1. इदं दीपावलिपर्व पुरा किनाम्ना प्रसिद्धम् आसीत् ?
Q.2. 'नवसस्येष्टि' शब्दस्य किं तात्पर्यम् ?
Q.3. धान्यस्य परिपाककालः कः?
Q.4. धान्यं स्वगृहम् आनीय कृषकाः सर्वप्रथमं किं कुर्वन्ति ?

शाङ्गरवः - मूर्छन्त्यमी विकाराः प्रायेणैश्वर्यमत्तेषु ।
राजा - विशेषेणाधिक्षिप्तोऽस्मि ।
गौतमी - जाते मुहूर्त मा लज्जस्व। अपनेष्यामि तावत्तेऽवगुण्ठनम्। ततस्त्वां भर्ताभिज्ञास्यति ।
राजा - (विचारयन्स्थितः ।)
Q.1. शाङ्गरवस्य प्रश्ने "मूर्छन्त्यमी विकाराः प्रायेणैश्वर्यमत्तेषु" किं अर्थम्?
Q.2. राजस्य प्रतिज्ञायाम् "विशेषेणाधिक्षिप्तोऽस्मि" किमर्थम्?
Q.3. गौतम्याः उत्तरे "जाते मुहूर्त मा लज्जस्व" किं अर्थम्?
Q.4. राजस्य प्रतिज्ञायां "विचारयन्स्थितः" किं अर्थम्?

चेटी - सत्यं खलु कुपितो मे आर्यः आत्रेयः। यावदनुगम्य प्रसादयिष्यामि। (गन्तुमिच्छति।)
नायिका - हज्जे चतुरिके, कथं मामेकाकिनीमुज्झित्वा गच्छसि ।
चेटी - (नायकमुद्दिश्य सस्मितम्) एवमेकाकिनी चिरं भव। (इति निष्क्रान्ता।)
Q.1. चेटी किं वदति सत्यं खलु कुपितो मे आर्यः आत्रेयः?
Q.2. नायिका किमर्थं चेतीं उज्झित्वा गच्छसि कथं?
Q.3. चेटी किं नायकमुद्दिश्य सस्मितम् उक्तवती?
Q.4. नायिकायाः प्रतिक्रिया किं चेटीया निर्दिष्टा?

नायकः - यथाह भवान्। (समन्तात् अवलोक्य) वयस्य, पश्य पश्य। एते विद्याधराः चन्दनतरुच्छायासु सिद्धजनैः सार्धं मधूनि पिबन्ति। तदेहि। वयमपि तमालवीथिकां गच्छामः ।
(सर्वे परिक्रामन्ति ।)
विदूषकः - एषा खलु तमालवीथिका। एतच्च शरत्सन्तापखेदितमत्रभवत्याः वदनं लक्ष्यते। तदिह स्फटिकशिलातले उपविशतु ।
Q.1. नायकस्य नेत्रयोः किं अवलोक्य विदूषकस्य प्रत्युत्तरम् आशङ्कितम्?
Q.2. विदूषकः किमर्थं तमालवीथिकायाम् स्फटिकशिलातले उपविशतु इति व्यक्तं करोति?
Q.3. नायकस्य अवलोकने किं विशेषं लक्ष्यते?
Q.4. विदूषकस्य कौतूहलं किमर्थं प्रेरणयति?

धन्योऽयं भारतदेशो यत्र काले काले देशसेवायै जनहितार्थं च महापुरुषाः जीवनं समर्पयन्ति । एतादृशेषु एकतमः महर्षि दयानन्दः । अस्य महर्षेः दयानन्दस्य जन्म सौराष्ट्रदेशे राजकोट जनपदस्य टङ्कारानामके ग्रामे अभवत् । तस्य पिता करसन त्रिवेदी माता च अमृतबेन आसीत्।
प्रश्नाः -
Q.1. के जीवन समर्पयन्ति ?
Q.2. दयानन्दस्य जन्म कुत्र अभवत् ?
Q.3. दयानन्दस्य पितुः नाम किम?
Q.4. दयानन्दस्य मातुः नाम किम् ?

शिष्यः - होलकोऽयं स्वास्थ्यायापि उपकारको भवतीति श्रुतं मया। किं तत् सत्यमस्ति ।
गुरुः - आम्, भवता श्रुतं सत्यमेवास्ति । भावप्रकाशनामके सुप्रसिद्धे आयुर्वेदग्रन्थे कथितमस्ति - होलकोऽल्पानलो मेद कफदोषश्रमापहः । अर्थात् होलकः मेदं कफदोषं श्रमं च अपहन्ति।
शिष्यः - अयि गुरुचरणाः ! बहवो धन्यवादाः। अनेन बोधेन अहमनुगृहीतोऽस्मि ॥
Q.1. शिष्यः - होलकः स्वास्थ्यायापि कथं उपकारकः भवति?
Q.2. शिष्यः - होलिकोत्सवे शमीधान्यस्य किमर्थं प्रयोगः भवति?
Q.3. शिष्यः - होलिकोत्सवस्य परम्परा किमर्थं प्रवर्तते?
Q.4. शिष्यः - होलिकोत्सवस्य क्रीडार्थं फलं किमर्थं जनाः समर्पयन्ति?

विदूषकः - (सहर्षम्) जीवापितोऽस्मि । तत्करोतु भवती प्रसादम्। येनैष मां पुनरपि न भणति यथा त्वमीदृशः तादृशः कपिलमर्कटाकार इति।
चेटी - आर्य, त्वं मया विवाहजागरणेन निद्रायमाणो निमीलिताक्षः शोभनो दृष्टः । तत्तथैव तिष्ठ येन वर्णयामि।
विदूषकः - (तथा करोति ।)
चेटी - (स्वगतम्) यावत् एषः निमीलिताक्षः तिष्ठति तावत् नीलरसतुल्येन तमालपल्लवरसेन मुखमस्य कालीकरिष्यामि। (उत्थाय तमालपल्लवग्रहणं तन्निष्पीडनं च नाटयति। नायको नायिका च विदूषकं पश्यतः ।)
Q.1. विदूषकः किमर्थं सहर्षम् उक्तवान् यथा चेटीम् प्रेरयति?
Q.2. चेटी किमर्थं विदूषकस्य प्रसादं प्रार्थयति?
Q.3. विदूषकः चेटीम् किमर्थं प्रेरयति यथा नीलरसतुल्येन तमालपल्लवरसेन मुखमस्य कालीकरिष्यामि?
Q.4. चेटी किं विदूषकस्य प्रतिक्रियां नाटयति?

एवंप्रकारकं पृथुचरितं पुराणेषु वर्णितमस्ति। वस्तुतः इदमेकं रूपकमस्ति । तदनुसारं राजा गोपालः, भूतलं गौः, दोहनं कृषिकर्म, दुग्धम् च अन्नम् अस्ति। अर्थात् पृथुरूपः गोपालः भूतलरूपां गां कृषिकर्मणा दुदोह। अस्मिन् दोहनकर्मणि अन्नरूपं दुग्धं च प्राप्तवान् ।
Q.1. पृथुचरिते किं वर्णितम्?
Q.2. गोपालः किमर्थं दुदोहति?
Q.3. दोहनकर्मणि किम् प्राप्तम्?
Q.4. अन्नरूपं दुग्धं प्राप्त्वा गोपालः किम् करोति?

अहम् निश्चिन्तः अभवम्। परं न्यायधीशः अग्रे अवदत्, "..... किन्तु राजस्वविभागस्य अधिकारी एतद्विरोधे एकम् पत्रम् प्रेषितवानस्ति। तदुपरि लक्ष्यदानमावश्यकं मन्यामहे। अतः सम्प्रति न्यायः स्थगितः ।"
मदीया चिन्ता गतापि पुनरागता। न्यायाधीशस्य स किन्तुकुन्तः मम अन्तःकरणम् अद्यापि समन्तात् कृन्तति।
Q.1. न्यायधीशः किं अवदत् अहम् निश्चिन्तः अभवम्?
Q.2. न्यायधीशस्य चिन्ता किमर्थं पुनरागता अस्ति?
Q.3. न्यायधीशस्य कुन्तः किम् अद्यापि समन्तात् कृन्तति?
Q.4. न्यायधीशस्य अभियोगस्य सम्प्रति स्थानम् किम्?

राजा वार्त्तया प्राप्तेन कोशेन, प्रजायां प्रस्थापितेन दण्डेन च स्वपक्षं परपक्षं च वशीकरोति ।
आन्वीक्षिकीं त्रयीं च विद्यां शिष्टेभ्य उपयुञ्जीत। वार्ताम् अध्यक्षेभ्य उपयुञ्जीत। दण्डनीतिं वक्तृप्रयोक्तृभ्यः च उपयुञ्जीत ॥
Q.1. राजा किं वशीकरोति वार्त्तया प्राप्तेन किम्?
Q.2. शिष्टाः किम् उपयुञ्जीत आन्वीक्षिकीं त्रयीं च?
Q.3. वार्ताम् किं उपयुञ्जीत अध्यक्षेभ्यः?
Q.4. दण्डनीतिं किं उपयुञ्जीत वक्तृप्रयोक्तृभ्यः?