भीमसेनः - अहह, शान्तं पापम्, शान्तं पापम्। ख्यातस्तैस्तैर्भुवि गु… - Vidyadip

Question

भीमसेनः - अहह, शान्तं पापम्, शान्तं पापम्।
ख्यातस्तैस्तैर्भुवि गुणैः प्रभावः क्वापि मीलितः ।
कान्तारवास एवास्य किमु ज्ञापकतां गतः ॥
भवतु। किमनेन ज्ञातार एवैतदपि जानन्ति ।
हनूमान् - अत्र भवतः किं नाम पाण्डवेषु पक्षपातः ।
भीमसेनः - नैवाहम् एको महताम् अमीषाम् के नाम पक्षे न पतन्ति सन्तः ।
हनूमान् - (स्वगतम्) सत्यमित्थमेव। (प्रकाशम्) तर्हि तेषामन्यतमेन भवितव्यं भवता।
भीमसेनः - किमत्र बहुना। (गमनोद्योगम् अभिनीय) मया अतिकालः किमिव अतिपात्यते ।
विकृष्यतां पुच्छः । अन्यथा पुरा समुद्रं हनूमान् इव त्वां विलङ्ग्य गच्छामि।
हनूमान् - (आत्मगतम्) अवसरः अयम् आत्मानं प्रकाशयितुम्। (सहर्षम्) वत्स, एष अहं हनूमान् तवाग्रजन्मा। आगच्छ - गाढमालिङ्ग्य चिरनिबद्धं मे मनोरथं पूरय।
(उभौ परस्परं गाढम् आलिङ्गतः) ।

✓

Answer

Bhimsen - Be calm! Be calm! How do forest dwellers know about it? Even if they know, then what is the use?
Hanuman - You are displaying a great favour to the Pandavas. Actually what is your name?
Bhimsen - Not only me. Many gentle people favour them.
Hanuman - (to himself) It is true. (loudly) Then you should be one of them.
Bhimsen - What is the use of saying more? (making gesture to move) Why should I spend more time here? Remove your tail otherwise I will jump over you as Hanuman jumped over the sea.
Hanuman - (to himself) This is the opportunity to disclose my identily. (with joy) O Vatsa! I am your elder brother Hanuman. Come and embrance me and fulfill my long time desire. (Both embrace each other warmly).

Need a full question paper?

Generate a complete, print-ready paper with questions like this in minutes — across 16+ boards, with answer keys.

Start Generating Free

Explore more

More "गद्य खण्डस्य अनुवादं कुरूत । [4M]" from हनूमद्भीमसेनयोः संवादः (गद्य)→हनूमद्भीमसेनयोः संवादः (गद्य) — all question types→संस्कृत STD 11 Science question papers→Gujarat Board STD 11 Science question papers→Gujarat Board question paper generator→

Similar questions

नगरस्य प्रत्येकं जनः स्वकीयेन उपर्युक्तेनानुभवेन प्रथमं रज्जुनिर्माणे आवश्यकानां भस्मजलादीनां पदार्थानाम् एकत्रीकरणे प्रवृत्तः । ततो गोधूमचूर्णेन रोटिकायाः निर्माणस्य यादृशी पद्धतिः तेनावगता आसीत् तया पद्धत्या रज्जुनिर्माणे प्रचण्डेन पुरुषार्थेन उद्यतः जातः । कृतेनापि बहुना प्रयत्नेन भस्म रज्जुरूपतां न प्राप्तम्। यतो हि जलार्द्र भस्म रज्जुरूपताप्रदानकाले विशीर्णं सत् रज्जुरूपं न साधयति स्म। निखिलो दिवस एवमेव व्यर्थः व्यतीतः । परिणामतः भस्मना प्रणीतां रज्जुम् अवलोकयितुकामः राजा नैराश्यमभजत ।।
अपरस्मिन् दिवसे राजसभायां राजा कालिदासाय न्यवेदयत्, भवानेव साधयतु भस्मना रज्जुः इति ।

राजा - किम् इदम् उपन्यस्तम् ।
शकुन्तला - (आत्मगतम्) पावकः खलु वचनोपन्यासः ।
शाङ्गरवः - कथम् इदं नाम। भवन्तः एव सुतरां लोकवृत्तान्तनिष्णाताः ।
राजा - किम् अत्रभवती मया परिणीतपूर्वा ।
शकुन्तलाः - (सविषादम्) हृदय, साम्प्रतं ते आशङ्का।
शाङ्गरवः - किं कृतकार्यद्वेषो धर्म प्रति विमुखता कृतावज्ञा।

गृहं प्रतिनिवर्तमानः अहं समस्तेऽपि राजमार्गे किन्तुकृतायाः मर्मवेधकशिक्षायाः उपरि चिन्तामग्नः कर्णम् अमर्दयम्। अनेन किन्तुना मह्यं या शिक्षा दत्ता तां यदि अहम् अनुसरामि तर्हि कदाचिदपि संस्कृतभाषायां पुस्तकलेखनं कर्तुं न पारयामि।
कदाचित् अयं क्रूरः किन्तुशब्दः मुखस्य कवलमपि अवरोधयति। एकदा अहं रुग्णः अभवम्। वैद्यमहोदयस्य कृपया बहोः कालानन्तरं स्वस्थः सञ्जातः । अस्मिन्नेव समये मित्रगोष्ठ्याः निमन्त्रणं प्राप्तम्। भोजगोष्ठ्यां गमनार्थं ममापि इच्छा सञ्जाता। अहं आतुरालयम् अगच्छम्। तत्र गत्वा वैद्यम् अवोचम् "किमहं भोजगोष्ठ्यां गन्तुं समर्थः अस्मि ?" उत्तरम् अलभ्यत "गन्तुमर्हति भवान् । .. किन्तु गरिष्ठपदार्थानां भोजनं निषिद्धमस्तीति।"

एकदा जनसभायां भोजेन उद्घोषितम्- यदि कश्चित् जनः भस्मना रज्जुं निर्माय मह्यं दास्यति, तर्हि अहं तस्मै रूप्यकाणां सहस्रं प्रदास्यामीति ।
राज्ञः उद्घोषं श्रुत्वा सर्वे नागरिकाः जनाः भस्मना रज्जुं निर्मातुं प्रयत्नरताः सञ्जाताः ।
प्रायः सर्वेषां जनानामयम् अनुभवः वर्तते, यत् कस्यचित् पदार्थस्य निर्माणाय पदार्थाः, पद्धतिज्ञानं, पुरुषार्थश्चेति वस्तुत्रयम् अपेक्षितं भवति। यदि कारणभूताः पदार्थाः न सन्ति, कस्यापि नवीनस्य पदार्थस्य निर्माणं कर्तुं न शक्यते। सत्सु कारणभूतेषु पदार्थेषु अपि यदि निर्माणस्य पद्धतिः नावगता, तदापि पदार्थस्य निर्माणं कर्तुं न पारयामः। पदार्थाः उपस्थिताः स्युः, निर्माणरीतिः अपि अवगता स्यात्तथापि यावत्पर्यन्तं जनः पुरुषार्थं न करोति, तावत्पर्यन्तं सः नवीनस्य पदार्थस्य निर्माणं कर्तुं समर्थो न भवतीति।

वेनस्य शासने पीडिताः प्रजाः अभिषिक्तं तं धार्मिकं पृथुम् उपतस्थुः । क्षुधार्तायाः प्रजायाः परिपालनाय धान्यमपेक्षितमासीत्। भूतलं यज्ञदानरहितं निर्धर्मं च आसीत्। तादृशं भूतलं दृष्ट्वा पृथुः तं दग्धुम् उद्यतः अभवत्। ततः इयं भूः गोरूपमास्थाय पलायितुमुद्यता। पृथुः तस्याः पृष्ठतः अनुगतः। अन्ते एकदेशे स्थित्वा किं करोमीति भूमिः अब्रवीत्। पृथुः अपि स्थावरस्य चरस्य च ईप्सितं देहि इति तामब्रवीत्। भूः तथास्तु इत्युक्त्वा तत्रैव स्थिता। तां गोरूपां स्थिता भूमिं पृथुः दुदोह। अस्मिन् दोहनकर्मणि अन्नरूपं प्रभूतं दुग्धं प्राप्तम्। तेन अन्नेन पृथुना प्रजाः संरक्षिताः अनुरञ्जिताः च।

राजा - भोः तपोधनाः चिन्तयन्नपि न खलु स्वीकरणम् अत्रभवत्याः स्मरामि ।
शकुन्तला - (अपवार्य) आर्यस्य परिणय एव सन्देहः। कुत इदानीं मे दूराधिरोहिण्याशा।
शारद्वतः - शकुन्तले वक्तव्यम् उक्तम् अस्माभिः। सोऽयम् अत्रभवानेवम् आह। दीयताम् अस्मै प्रत्ययप्रतिवचनम्।
शकुन्तला - (अपवार्य) इदम् अवस्थान्तरं गते तादृशेऽनुरागे किं वा स्मारितेन। (प्रकाशम्) पौरव युक्तं नाम ते इमं जनं समयपूर्वं प्रतार्य साम्प्रतम् ईदृशैरक्षरैः प्रत्याख्यातुम् ।
राजा - (कर्णौ पिधाय) शान्तं पापम्। किं मां पातयितुमीहसे।

त्रयी वार्त्ता दण्डनीतिश्चेति मानवाः। वार्ता दण्डनीतिश्चेति बार्हस्पत्याः । दण्डनीतिरेका विद्या इति औशनसाः। चतस्त्र एव विद्या इति कौटिल्यः । ताः च आन्वीक्षिकी त्रयी वार्त्ता दण्डनीतिश्च। साङ्ख्यं योगो लोकायतं चेत्यान्वीक्षिकी। धर्माधर्मों त्रय्याम् । अर्थानर्थों वार्त्तायाम्। नयापनयौ दण्डनीत्याम् ।

बलाबले चैतासां हेतुभिः अन्वीक्षमाणा आन्वीक्षिकी। सा आन्वीक्षिकी लोकस्योपकरोति, व्यसनेऽभ्युदये च बुद्धिमवस्थापयति । प्रज्ञावाक्यक्रियावैशारद्यं च करोति ।
सामर्ग्यजुर्वेदास्त्रयस्त्रयी। त्रय्या हि रक्षितो लोकः प्रसीदति न सीदति।
कृषिपाशुपाल्ये वणिज्या च वार्ता। धान्यपशुहिरण्यकुप्यविष्टिप्रदानादौपकारिकी।

भीमसेनः - ननु भोः क्षत्रियोऽहम् ।
हनूमान् - अये किं त्वया इदमभिधेयम्। महाभुजेन आयतवक्षसा त्वद्वपुषा एव किम् एतत् न निवेद्यते ?
भीमसेनः - (स्वगतम्) अहो प्रवीणोऽयं कपिः एतावता न प्रतिपद्यते ।
हनूमान् - भद्र, व्यपदेशतोऽवगन्तुं भवन्तमुत्कण्ठते मे चेतः ।
भीमसेनः - अपि जानासि पौरवपारिजातम् अजातशत्रुः इति त्रिभुवनविदितं युधिष्ठिरम् ।
हनूमान् - विदितम्। न किमसौ यः शत्रुभिः अतिबलैः निर्जित्य हृतराज्यः काननम् अधिवसति ।

सर्वेषां जनानामियं कामना भवति यदस्मदीयं व्यक्तित्वं महत् स्यात् । साम्प्रतिके समाजे तु व्यक्तित्वस्य निर्माणाय जनाः विशेषतः प्रयत्नरताः सन्ति। विविधेन उपायेन विविधया च क्रियया ते स्वकीयं व्यक्तित्वं विकासयितुं प्रयतन्ते। परन्त्वत्र किमिदं व्यक्तित्वम् - इत्येकः महान् प्रश्नः । अस्य प्रश्नस्य सर्वसम्मतम् उत्तरं न सम्भाव्यते। वस्तुतः मानवीयस्य व्यक्तित्वस्य स्वरूपं विभिन्नमस्ति। तथापि यावत्पर्यन्तं व्यक्तित्वस्य स्वरूपमेव नावगच्छामः, तावत्पर्यन्तं कथं नाम व्यक्तित्वस्य निर्माणाय प्रयत्नः सम्भवति ।