अग्ग्राणां शतमुद्दिष्टम् (गद्य) संस्कृत - अग्ग्राणां शतमुद्दिष्टम् (गद्य)

लौल्यं केषाम् अग्य्रम् अस्ति ?

कालभोजनं केषाम् श्रेष्ठम् अस्ति ?

दुर्गन्धहरं कि भवति ?

क्षीराणां किं क्षीरं श्रेष्ठं वर्तते ?

शूकधान्यानाम् किं श्रेष्ठ भवति ?

Qualities of food

Sampratipatti

Adhyavasaya

Charaksanhita

आयुर्वेदः अमृतानाम् I

तृप्ति: आहारगुणानाम् I

कालभोजनम् आरोग्यकराणाम् I

व्यायाम: स्थैर्यकराणाम् I

मधु, सर्पिः तैलम् l

सद्वचनमनुष्ठेयानाम्

असमर्थता ……………… श्रेष्ठा। (दौर्बल्यकराणाम् / क्लेशकराणाम् / भयकराणाम् / अनुष्ठेयानाम्)

प्रीणनानाम् ………………  श्रेष्ठं अस्ति। (हर्षः / लौल्यम् / अतिस्वप्नः / एकरसाभ्यासः)

तद्विद्यसम्भाषा …………………… श्रेष्ठा। (सर्पिषाम् / वृत्तिकराणाम् / आश्वासकराणाम् / बुद्धिवर्धनानाम्)

जीवनीयानाम् …………………… श्रेष्ठं भवति। (क्षीरम् / मधु / सर्पिः / जलम्)

…………………… शूकधान्यानाम्। (मुद्राः / शालयः / सैन्धवम् / सर्पिः)

भयकराणाम् अग्र्यं किं वर्तते ?

वेगसन्धानं नाम किमस्ति ?

श्लेष्मणः पित्तस्य च प्रश्मनं किं वस्तु करोति ?

मदनफलं किं किं करोति ?

कीदृशं जलं श्रेष्ठं भवति ?

चरकसंहितायां सूत्रस्थाने पञ्चविंशतितमे अध्याये भगवान् आत्रेयः अग्निवेशाय अग्ग्राणां शतमुपदिशति । तत्र शतमुद्दिष्टेषु किञ्चिद् अत्र सङ्गृह्यते । तद्यथा -
लोहितशालयः शूकधान्यानाम्, मुगाः शमीधान्यानाम्, आन्तरिक्षम् उदकानाम्, सैन्धवं लवणानाम्, गव्यं सर्पिः सर्पिषाम्, गोक्षीरं क्षीराणाम्, तिलतैलं स्थावरजातानां स्नेहानाम्, अन्नं वृत्तिकराणाम् श्रेष्ठम्, उदकम् आश्वासकराणाम्, क्षीरं जीवनीयानाम्।

मधु श्लेष्मपित्तप्रशमनानाम्, सर्पिः वात-पित्त-प्रशमनानाम्, तैलं वातश्लेष्मप्रशमनानाम्, व्यायामः स्थैर्यकराणाम्, मदनफलं वमनास्थापानानुवासनोपयोगिनाम्, क्षीरघृताभ्यासः रसायनानाम्, चन्दनं दुर्गन्धहरदाहनिर्वापणलोपानाम्, कालभोजनम् आरोग्यकराणाम्, तृप्तिः आहारगुणानाम्, वेगसन्धानम् अनारोग्यकराणाम्, विषादः रोगवर्धनानाम्, स्त्रानं श्रमहराणाम्, हर्षः प्रीणनानाम्, अतिस्वप्नः तन्द्राकराणाम्, सर्वरसाभ्यासः बलकराणाम्, एकरसाभ्यासः दौर्बल्यकराणाम्, लौल्यं क्लेशकराणाम्, सम्प्रतिपत्तिः कालज्ञानप्रयोजनानाम्, अध्यवसायः फलातिपत्तिहेतूनाम्, असमर्थता भयकराणाम्, तद्विद्यसम्भाषा बुद्धिवर्धनानाम्, आयुर्वेदः अमृतानाम्, सद्वचनम् अनुष्ठेयानाम्, सर्वसंन्यासः सुखानामिति ।

चरकसंहितायां सूत्रस्थाने पञ्चविंशतितमे अध्याये भगवान् आत्रेयः अग्निवेशाय अग्ग्राणां शतमुपदिशति। तत्र शतमुद्दिष्टेषु किञ्चिद् अत्र सङ्गृह्यते। तद्यथा -
लोहितशालयः शूकधान्यानाम्, मुद्राः शमीधान्यानाम्, आन्तरिक्षम् उदकानाम्, सैन्धवं लवणानाम्, गव्यं सर्पिः सर्पिषाम्, गोक्षीरं क्षीराणाम्, तिलतैलं स्थावरजातानां स्नेहानाम्, अन्नं वृत्तिकराणाम् श्रेष्ठम्, उदकम् आश्वासकराणाम्, क्षीरं जीवनीयानाम् I
Q.1. लोहितशालयस्य किं उपयोगः भवति?
Q.2. मुद्राणां उपयोगः किमर्थं उपदिश्यते?
Q.3. गव्यस्य किं उपयोगः सर्पिषां रोगविमोचने?
Q.4. अन्नस्य वृत्तिकराणाम् उपयोगः किं सम्पद्यते?

मधु श्लेष्मपित्तप्रशमनानाम्, सर्पिः वात-पित्त-प्रशमनानाम्, तैलं वातश्लेष्मप्रशमनानाम्, व्यायामः स्थैर्यकराणाम्, मदनफलं वमनास्थापानानुवासनोपयोगिनाम्, क्षीरघृताभ्यासः रसायनानाम्, चन्दनं दुर्गन्धहरदाहनिर्वापणलोपानाम्, कालभोजनम् आरोग्यकराणाम्, तृप्तिः आहारगुणानाम्, वेगसन्धानम् अनारोग्यकराणाम्, विषादः रोगवर्धनानाम्, स्त्रानं श्रमहराणाम्, हर्षः प्रीणनानाम् I
Q.1. मधुस्य उपयोगः किमर्थं उपदिश्यते?
Q.2. सर्पिषः उपयोगः किमर्थं उपदिश्यते?
Q.3. तैलस्य उपयोगः किमर्थं उपदिश्यते?
Q.4. कालभोजनस्य उपयोगः किमर्थं उपदिश्यते?

अतिस्वप्नः तन्द्राकराणाम्, सर्वरसाभ्यासः बलकराणाम्, एकरसाभ्यासः दौर्बल्यकराणाम्, लौल्यं क्लेशकराणाम्, सम्प्रतिपत्तिः कालज्ञानप्रयोजनानाम्, अध्यवसायः फलातिपत्तिहेतूनाम्, असमर्थता भयकराणाम्, तद्विद्यसम्भाषा बुद्धिवर्धनानाम्, आयुर्वेदः अमृतानाम्, सद्वचनम् अनुष्ठेयानाम्, सर्वसंन्यासः सुखानामिति।
Q.1. अतिस्वप्नस्य किमर्थं उपयोगः भवति?
Q.2. सर्वरसाभ्यासस्य किमर्थं उपयोगः भवति?
Q.3. एकरसाभ्यासस्य किमर्थं उपयोगः भवति?
Q.4. आयुर्वेदस्य किमर्थं उपदिश्यते?

Which is the principal matter that results in ill health?

What is the meaning of (सर्वरस) all tastes? Which different tastes are included in that?

In what different issues sandal tree is the best?

What can tranquilise / cure (समन) bile (पित्त) ?

Which food grain out of different food grains is the best?