Download App

પ્રસારમાન — આંકડાશાસ્ત્ર ધોરણ 11 કૉમર્સ — Question

Gujarat Boardગુજરાતી માધ્યમધોરણ 11 કૉમર્સઆંકડાશાસ્ત્રપ્રસારમાન3 Marks
Question
ચતુર્થક વિચલનના લાભ તથા ગેરલાભ લખો.
✓

Answer

ચતુર્થક વિચલન :
  • આપેલી માહિતીના તૃતીય ચતુર્થક $Q_3$ અને પ્રથમ ચતુર્થક $Q_1$ વચ્ચેના તફાવતને બે વડે ભાગવાથી મળતી કિંમતને ચતુર્થક વિચલન કહેવામાં આવે છે.
  • તેને સંકેતમાં $‘Qd’$ વડે દર્શાવવામાં આવે છે. જયાં,$Q_d=\frac{Q_3-Q_1}{2}$
  • ચતુર્થક વિચલનને અર્ધઆંતર ચતુર્થક વિસ્તાર પણ કહેવામાં આવે છે.
લાભ :
  • ચતુર્થક વિચલનની વ્યાખ્યા સ્પષ્ટ અને ચોક્કસ છે.
  • તેની ગણતરી એકંદરે સરળ છે.
  • તેની કિંમત પર અતિ નાના અને અતિ મોટા અવલોકનોની અસર થતી નથી.
  • આપેલી માહિતીના મધ્યના અવલોકનોના પ્રસારનો અભ્યાસ કરવાનો હોય ત્યારે આ માપ વધુ અનુકૂળ છે.
  • ગુણાત્મક માહિતી માટે પ્રસારનું માપ મેળવવા આ માપ વધુ ઉપયોગી છે.
  • ખુલ્લા છેડાવાળા આવૃત્તિ-વિતરણ માટે પ્રસારના અન્ય માપો કરતાં તે વધુ ચોક્કસ માપ છે.
ગેરલાભ :
  • ચતુર્થક વિચલનની ગણતરીમાં માહિતીના બધાં જ અવલોકનોનો ઉપયોગ થતો ન હોવાથી તે ઓછું વિશ્વસનીય માપ છે.
  • તે અન્ય બૈજિક પ્રક્રિયાઓ માટે અનુકૂળ માપ નથી.
  • નિદર્શમાં થતાં ફેરફારની અસર તેનો ઉપર વધુ થાય છે.
  • આંકડાશાસ્ત્રના ઉચ્ચ અભ્યાસમાં આ માપનો ઉપયોગ ઓછો થાય છે.
  • અવર્ગીકૃત માહિતી માટે ચતુર્થકો શોધવા અવલોકનોને ચડતા ક્રમમાં ગોઠવવા પડે છે. જયારે માહિતી વિશાળ હોય ત્યારે અવલોકનોને ચડતા ક્રમમાં ગોઠવવાનું કાર્ય કંટાળાજનક બને છે અને તેથી ચતુર્થક વિચલનની ગણતરી કંટાળાજનક બને છે.

Need a full question paper?

Generate a complete, print-ready paper with questions like this in minutes — across 16+ boards, with answer keys.

Start Generating Free

Explore more

More "3 ગુણના પ્રશ્નો" from પ્રસારમાન→પ્રસારમાન — all question types→આંકડાશાસ્ત્ર ધોરણ 11 કૉમર્સ question papers→Gujarat Board ધોરણ 11 કૉમર્સ question papers→Gujarat Board question paper generator→

Similar questions

સરળ યાદચ્છિક નિદર્શનના લાભ જણાવો.
→
$\{2, 3, 5, 8, 9\}$ એ બધાં અંકોનો ઉપયોગ કરી $50,000$ કરતાં મોટી કેટલી સંખ્યાઓ બનાવી શકાય $?$
→
સંચયી આવૃત્તિ$-$વિતરણ વિશે ટૂંકનોંધ લખો.
→
એક હોટલનો માલિક તેના શહેરમાં ઉપલબ્ધ  જુદો જુદી સમાચારપત્રો અને $5$ જુદા જુદા સામયિકોમાથી $1$ સમાચારપત્રો અને $2$ સામયિકો નિયમિત ધોરણે મંગાવવા માંગે છે. ના પસંદગી કેટલા પ્રકારે કરી શકાય $?$ જે કોઈ ચોક્કસ સમાચારપત્રને પસંદ કરવાનું જ હોય અને જે કોઈ ચોક્કસ સામયિકને પસંદ કરવાનું જ ન હોય, તો આવી પસંદગી કેટલા પ્રકારે કરી શકાય $?$
→
$f : \mathrm{N} \rightarrow Z, f(x)=3 x-x^{2}, x \in \mathrm{N}, $ તો $f(x+1)-f(x)$ ની કિંમત મેળવો.
→
ચતુર્થક વિચલનના લાભ તથા ગેરલાભ લખો.
→
એક ઓફીસમાં કામ કરતા $2$ ઓફિસર, $10$ ક્લાર્ક અને $3$ પટાવાળા સ્ટાફ પિકનિક માટે ફાળો આપે છે. દરેક વ્યક્તિનો ફાળો નીચેના કોષ્ટકમાં આપેલ છે.ભારિત મધ્યકનો ઉપયોગ કરીને વ્યક્તિદીઠ ફાળાની મધ્યક શોધો.
ઓફિસર ક્લાર્ક પટાવાળા
$Rs.1000$ $Rs.500$ $Rs.200$
→
કઈ સરેરાશને ઇષ્ટતમ સરેરાશ કહેવાય છે $?$ શા માટે $?$
→
એક શાળાના 20 વિદ્યાર્થીઓ દરરોજ સોશિયલ મીડિયામાં જે સમય ગાળે છે તેનું વિતરણ નીચે મુજબ છે.
સોશિયલ મીડિયામાં ગાળેલો સમય (મિનિટ) 3050100120150
વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યા 47621

 આ માહિતી પરથી સરેરાશ વિચલન શોધો.

→
એક પુલ બનાવવા માટે નીચે પ્રમાણે ખર્ચ થયો હતો. આ માહિતીને વૃત્તાંશ આકૃતિમાં દર્શાવો.
વીગતમજૂરીસિમેન્ટઈંટ અને રેતીકપચીલોખંડનિરીક્ષણકુલ
ખર્ચ (કરોડ ₹) 108268 640
→