इतिहास - आर्थिक विकास Social Studies - इतिहास - आर्थिक विकास

१९ जुलै १९६९ रोजी प्रधानमंत्री ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾ यांनी १४ बँकांचे राष्ट्रीयीकरण केले.

रोजगारनिर्मितीच्या दृष्टीने ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾ पंचवार्षिक योजना महत्त्वपूर्ण ठरली.

नामदेव ढसाळ, ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾ इत्यादी कवींनी श्रमिकांचे वास्तव दर्शन आपल्या कवितांद्वारे समाजाला घडवले.

प्रधानमंत्री नरसिंहराव यांच्या काळात ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾ यांनी जागतिक व्यापार संघटनेच्या करारावर सही करून खासगीकरण व जागतिकीकरणाचा स्वीकार केला.

१९५५ मध्ये इम्पिरियल बँकेचे राष्ट्रीयीकरण करून तिचे नामांतर ' ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾ ' असे झाले.

पुढील संकल्पनाचित्रे पूर्ण करा :

पुढील संकल्पनाचित्रे पूर्ण करा :

पुढील संकल्पनाचित्रे पूर्ण करा :

पुढील संकल्पनाचित्रे पूर्ण करा :

पुढील संकल्पनाचित्रे पूर्ण करा :

अर्थमंत्री पदाच्या काळातील डॉ. मनमोहन सिंग यांची कामगिरी.

जागतिक व्यापार संघटना (WTO).

वीस कलमी कार्यक्रम.

मिश्र अर्थव्यवस्था.

चंद्रशेखर यांच्या प्रधानमंत्री पदाच्या काळात भारताची आर्थिक स्थिती बिकट झाली.

सरकारने १९५५ मध्ये 'इम्पिरियल बँके'चे राष्ट्रीयीकरण केले.

मुंबईतील गिरणी कामगारांचा संप अवशस्वी झाला.

चौथ्या पंचवार्षिक योजनेच्या काळात भारतीय अर्थव्यवस्थेला अनेक धक्के सहन करावे लागले.

१९६६ ते १९६९ या काळात भारताच्या अर्थव्यवस्थेवर फार ताण आला.

आधुनिक भारताच्या इतिहासात १९९१ साल महत्त्वाचे आहे. दहाव्या लोकसभा निवडणुकांनंतर केंद्रात पी. व्ही. नरसिंहराव प्रधानमंत्री झाले. त्यांनी अर्थमंत्री डॉ. मनमोहन सिंग यांच्या सहकार्याने भारताची अर्थव्यवस्था जागतिक अर्थव्यवस्थेशी जोडण्यासाठी नवे आर्थिक धोरण स्वीकारले. यासाठी भारतीय अर्थव्यवस्थेत मूलभूत स्वरूपाचे बदल घडवले. भारतीय अर्थव्यवस्थेला जागतिक प्रवाहात आणले.
या काळात भारताची आर्थिक अवस्था बिकट झाली होती. पी.व्ही. नरसिंहराव यांच्या अगोदर चंद्रशेखर यांचे सरकार होते. या सरकारच्या काळात चलनवाढीचा दर १७ टक्के होता. आर्थिक वृद्धी दर १.१ टक्क्यांनी घटला होता. आयातीसाठी आठवडाभर पुरेल एवढेच परकीय चलन भारताकडे होते. परकीय कर्जाची परतफेड करणे आणि त्यावरील व्याज देणे कठीण झाले होते. मे १९९१ मध्ये चंद्रशेखर यांच्या काळात सरकारने काही सोने विकून तर काही सोने गहाण टाकून परिस्थिती आटोक्यात आणण्याचा प्रयत्न केला होता. चंद्रशेखर यांच्या अगोदर विश्वनाथ प्रताप सिंग यांच्या सरकारने सगळ्या शेतकऱ्यांना सरसकट कर्जमाफी देऊन १० हजार कोटी रुपयांपेक्षा जास्त बोजा अर्थव्यवस्थेवर टाकला होता.

प्रश्न :
(१) व्ही. पी. सिंग सरकारने भारतीय अर्थव्यवस्थेवर कोणता बोजा टाकला ?
(२) नरसिंहराव सरकारने १९९१ साली नवे आर्थिक धोरण का स्वीकारले?
(३) चंद्रशेखर सरकारला सोने का गहाण ठेवावे लागले ?

१९७३ च्या औद्योगिक धोरणात कोणत्या गोष्टींना प्राधान्य देण्यात आले ?

नवव्या पंचवार्षिक योजनेच्या काळात कोणते कार्यक्रम हाती घेण्यात आले ?

आठव्या पंचवार्षिक योजनेची उ‌द्दिष्टे लिहा.

सातव्या पंचवार्षिक योजनेत कोणती उद्दिष्टे साध्य करण्याचे निश्चित करण्यात आले होते ?

सहाव्या पंचवार्षिक योजनेची उ‌द्दिष्टे कोणती होती?